پایان نامه های کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد مهاباد

شامل بیش از یکصد صفحه پایان نامه کارشناسی ارشد ادبیات


 

 

تحلیل سیمای علمی و ادبی مستوره اردلان

تحلیل سیمای علمی و ادبی مستوره اردلان

استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                          استاد مشاور :خانم دکتر فاطمه مدرسی

استاد داور:فرهاد کاکه رش                                             دانشجو: زهرا محمــــــــــــــــدی

تاریخ دفاع:۶/۷/۸۶                                                        نمره : ۲۵/۱۸

چکیده :

 

جلوه های نماز در شعر شعرای برجسته سبک خراسانی و عراقی

جلوه های نماز در شعر شعرای برجسته سبک خراسانی و عراقی

استاد راهنما : دکتر مصطفی خرم دل                                استاد مشاور :فرهاد کاکه رش

استاد داور: دکتر اردشیر صدر الدین                                   دانشـــــــــــــــــجو: ویدا رکاب

تاریخ دفاع:۱۷/۷/۸۶                                                       نمره : ۵/۱۸

چمقایسه ی سیمای معشوق در غزلیات سعدی و حافظ

استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                   استاد مشاور :دکتر مصطفی خرم دل 

استاد داور: دکتر بهمن نزهت                                   دانشجو: حسن  ابراهیم زاده عباس بلاغی

  تاریخ دفاع:۸/۹/۸۶                                                نمره : ۱۹

چکیده:

   معشوق-آنچه عاشق بدان عشق ورزد و خواهان وصال شود - در شعر فارسی از آغاز تا دوره ی مورد نظر ما بیشتر جنبه ی زمینی داشته و اغلب بر زنی لطیف و خوبرو٬و ندرتاْ بر پسری صاحب جمال اطلاق شده است. اگر چه در شعر شاعران عارف و یا در اشعار عارفانه ی دیگر شعرا در معنای معشوق عرفانی هم استعمال شده است.

   این واژه یا مناسبات و ملائمات همراه آن در غزلیات دو شاعر مورد بحث ما ـ سعدی و حافظ به رغم نظر برخی صاحب نظران که معشوق را در شعر حافظ٬ فقط در معانی عرفانی و در غزلیات سعدی در معنای معشوق زمینی تصور می کنند٬در هر دو معنای خود استعمال شده است.مهم ترین مباحث این تحقیق٬بررسی عشق و معشوق در غزلیّات سعدی و تعیین واژگان مورد استعمال این دو شاعر در معنای معشوق می باشد.

حجم پایان نامه۲۴۲ صفحه  

کیده :

 

اخوت و برادری در مثنوی معنوی

استاد راهنما: خانم دکتر فاطمه مدرسی                       استاد مشاور:دکتر بهمن نزهت

استاد داور:محمد حسین خان محمدی                          دانشجو:ادریس محمدی

تاریخ دفاع:۲۶/۱۱/۸۶                                                  نمره : ۱۹

چکیده:

   پایان نامه پیش رو تحقیق و پژوهشی است درباره ی مکتب فتیان و بازتاب مهم ترین خصایل اخلاقی این مکتب در مثنوی معنوی مولانا جلال الدّین رومی . نگارنده در این پژوهش سعی کرده است در حدّ گنجایش محدود ذهنی خود به بررسی آراء و عقاید مولانا در مورد مبانی اخلاقی اهل فتوّت و جونمردان و همچنین بعضی از اعمال اجتماعی و هنر های مخصوص آنها بپردازد. 

   از آنجا که مبانی اخلاقی اهل تصوّف و فتیان تا آن حدّ به هم نزدیک بوده که گاه٬ جز از طریق اصطلاحات مخصوص آن مکاتب ٬ منفک کردن آنها از هم دشوار می نماید  نگارنده در اثنای کار٬ تمام همّ خود را بر آن معطوف کرده تا از جانب التزام و استقلال فتوّت ٬ به عنوان یک مکتب خاصّ دور نشده و در راستای این امر  کوشیده است  با توسَل و تمسَک به آراء و عقاید بزرگان این مکتب و استفاده از منابع موثَق و حکایات مربوط به جوانمردان از کتب مختلف و مطابقت آنها با یافته های خود در مثنوی٬ بتواند شیوه و روال مطلوبی را جهت تدوین مطالب رساله بدست دهد.

حجم پایان نامه ۲۰۶ صفحه  

 

جامعه شناسی عصر پهلوی در آثار داستانی جلال آل احمد

استاد راهنما: خانم دکتر فاطمه مدرسی                       استاد مشاور:دکتر محمد امیر عبیدی نیا

استاد داور:دکتر شهباز محسنی                                دانشجو:سوران شیخ الاسلامی مکری

تاریخ دفاع:۲۶/۱۱/۸۶                                                نمره : ۱۹

چکیده:

   آثار جلال آل احمد در ادبیّات داستانی از جایگاه ویژه ای برخورداراست. اهمیّت داستان های جلال بدان علّت است که وی نویسنده ای است که محیط پیرامون تاثیرات فراوانی بر ذهن ٬ فکر و قلم و نهاده است و به گونه ای که نوشته هایش بازتاب مسایل متعددی است و همین مسایل باعث گردیده است که جلال در حیات فرهنگی و افکار اجتماعی ایران مقام خاصی را دارا باشد. جلال در مدَت کوتاه زندگی ادبی اش هموراه نویسنده ای معترض بوده است. ذهن سیّال ٬اندیشه ی برتر و خلاَق وی سبب گردیده است که مجموعه ای از عوامل سیاسی ٬ اجتماعی و مذهبی و ... را که در دوران زندگی خود با آنها برخورد نموده است ٬ به شکلی قوی در داستان هایش بازگو نماید ٬ به گونه ای که آثار داستانی جلال را می توان آیینه ی تمام نمایی از اوضاع سیاسی ٬ لجتماعی و دینی عصر پهلوی دانست.

   در این پایان نامه سعی بر آن بوده تا آثار داستانی جلال آل احمد از حیث جامعه شناسی در عصر پهلوی مورد بحث و بررسی قرار گیرد و جامعه ای که نو.یسنده در آن متولّد شده رشد کرده و بزرگ شده و تالثیراتی که بر شخصیّت ٬ قلم و فکر او نهاده است٬ مورد بحث و بررسی قرار گیرد.

    در این پایانامه جامعه پهلوی از دیدگاه های مختلف - به صورتی که در آثار جلال بازتاب پیدا کرده است - مورد کندو وکاو قرار می گیرد و از تمام موارد تضادها ٬ تعارض ها٬ تشابهات ٬ اندیشه ها٬ آراء و عقلیدی که جلال به نحوی متاثر ار آنان بوده است سخن خواهد رفت.

واژه های کلیدی:نثر٬ داستان کوتاه٬ جلال آل احمد٬ پهلوی٬ رمان

حجم پایان نامه۲۰۵ صفحه 

بازتاب مسایل سیاسی _ اجتماعی در اشعار مهدی اخوان ثالث

باستاد راهنما:خانم دکتر فاطمه مدرسی                    استاد مشاور:دکتر محمد امیر عبیدی نیا

استاد داور:دکتر بهمن نزهت                                     دانشجو: امیر عباسی

تارخ دفاع:۲۶/۱۱/۸۶                                                 نمره : ۷۵/۱۸

چکیده:

مهدی اخوان ثالث (م.امّید)از شاعران صاحب سبک و از پیش قراولان شعر نو میباشد .وی توانست شعر نو را با به خدمت گرفتن زبان فخیم و استوار سبک خراسانی از رکود رهایی بخشد ٬و با نگارش مقالات فنّی در زمینه ی وزن نیمایی و قواعد و اسلوب شعر نو٬ این قالب جدید را نهادینه کند.

   دوره ی شاعری اخوان مقارن با یکی ا ز پر تشویش ترین دوره های تاریخ ایران می باشد. رویدادهای مهم سیاسی و اجتماعی که در این دوره به وقوع پیوسته نقش مهمّی در شکل گیری شخصیّت و سبک شعری اخوان داشته است.

   در بخشی از این پایان نامه زندگی ادبی اخوان و تاریخچه ای از تحوّل شعر از دوره ی مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی و عوامل پیدایش شعر نو و موارد تاثیر گذار در تحوّل آن مورد بررسی قرار گرفته است.

   بخش دیگر ٬ به تجزیه و تحلیل زبان شناختی اشعار اخوان پرداخته و در آن قالب ها و زبان شعری اعمّ از حماسی و روایی و نیز اوزان نیمایی و قافیه در شعر نو و شعر اخوان بررسی شده است.همچنین در ادامه این بخش باستان گرایی و علل آن و درون مایه های فکری اخوان مورد بحث قرار گرفته است.

   بخش پایانی این پژوهش به مسایل اجتماعی و سیاسی در دوره ی شاعری اخوان به ویژه در دهه ی سی و اوایل ده ی چهل بررسی و بازتاب های این مسایل در لابه لای اشعار او احتصاص یافته است.

حجم پایان نامه۲۴۸ صفحه 

 شرح لغات، اصطلاحات، ترکیبات و کنایات در هفت اورنگ عبدالرحمن جامی

شرح لغات، اصطلاحات، ترکیبات و کنایات در هفت اورنگ عبدالرحمن جامی

استاد راهنما:دکتر سعید قره آغاجلو                                استاد مشاور: دکتر ناصر ناصری

استاد داور:خانم دکتر رویا سید الشهدائی                       دانشـــــــــــــــــجو: طاهره خضری

تاریخ دفاع:۱/۱۲/۸۶                                                      نمره : ۱۹

چکیده:

سبکی که در شعر فارسی از سده ی هفتم تا اواخر قرن نهم هجری در عراق عجم ٬اصفهان و دیگر نواحی مرکزی ایران ٬فارس و کرمان رواج داشت٬در دوران اخیر سبک عراقی نامیده شد.شعر صوفیانه و غزل توسعه یافت و ادبیات از برون گرایی به درون گرایی روی آورد و شاعران اطلاعات عمومی خود اعم از فلسفه٬ پزشکی٬نجوم و شطرنج را در شعر به کار بردند و از اصطلاحات و کنایات متنوع استفاده کردند. نورالدین عبدالرحمان جامی نیز از دیگر شاعران مستثنی نبوده٬از اصطلاحات و کنایات در اشعار خود به صورت گسترده استفاده کرده است.

   در این پایان نامه اصطلاحات مختلف عرفانی٬نجومی٬طبی و کنایات از دیگر شاعران شرح داده شده است. اصطلاحات عرفانی نظیر:اصطفاء٬بسط٬بقا٬بعد٬ذکر خفیّه٬ کشف و ...

   اصطلاحات موسقی نظیر:مضراب٬مزماری٬نغمه و چنگ...

اصطلاحات طبی نظیر:کافور٬ قاروره٬ حجّامی٬ تریاق و ...

اصطلاحات نجومی نظیر: محاق ٬ مجسطی٬مشتری٬ ناهید٬ ثوابت و ...

کنایاتی از قبیل : از پای افتادن٬ پای کشیدن٬ از خود خلاص شدن٬ پشت لب بر زدن٬ ریش جنبانیدن٬ جامه در نیل زدن و ...

حجم پایان نامه۳۳۳ صفحه

بهشت ودوزخ در شعر شاعران برجسته ی سبک هندی (صائب و بیدل )

بهشت ودوزخ در شعر شاعران برجسته ی سبک هندی (صائب و بیدل )

استاد راهنما:دکتر محمد امیر عبیدی نیا                              استاد مشاور:رویا سید الشهدائی

استاد داور: محمد حسین خان محمدی                               دانشـــــــــــــــــجو:امید قهرمانی

تاریخ دفاع:۳/۱۲/۸۶                                                          نمره : ۲۵/۱۹

چکیده:

رساله ی حاضر تاثیر معاد را در اشعار شاعران برجسته ی سبک هندی بررسی میکند. دیوان اشعار صائب و بیدل به عنوان جامعه ی آماری انتخاب شده است. در این پژوهش ابتدا اعتقاد به معاد در ادیان ایران باستان به ترتیب قدمت تاریخی بررسی شده است. سپس بهشت و دوزخ و توصیفات آن دو در قرآن و حدیث بررسی می شود. فصل دوم به تحول غزل در شعر فارسی اختصاص یافته است. در فصل سوم سبک هندی ٬ شرح حال صائب و بیدل و سبک شخصی أنان ٬ مورد بررسی قرار گرفته که نشان دهنده ی توجه مجدد محافل ادبی به شعر سبک هندی است. ابیاتی که حاوی یکی از واژه های بهشت٬ دوزخ یا واژه های مرتبط با آنها باشد به عنوان شاهد مثال جمع آوری شده و در دو فصل جداگانه مورد بررسی قرار می گیرد. در مرحله ی اول شواهدی که حاوی واژه های مدخل با معنی واقعی است به تفکیک بهشت و مترادفات آن ٬ دوزخ و مترادفاتش  و واژه های مرتبط با بهشت و دوزخ در یک فصل ذکر شده است. در مرحله ی بعد ٬ آن دسته از شواهد شعری که واژه های مدخل در آنها به ساختن تصاویر شعری کمک کرده اند بررسی و تحلیل شده اند. فصل مذکور به بخش هایی با عنوان تشبیه٬ استعاره ٬ پارادوکس٬ کاریکلماتور و اسلوب معادله تقسیم شده است. نتایج حاصله حاکی از وفور مضامین قرآنی در اشعار سبک هندی است. همچنین تاثیر واژه های مدخل در ایجاد تصاویر شعری چشم گیر است.

کلید واژه: بهشت٬ دوزخ٬ قرآن٬ سبک هندی٬ صائب٬ و بیدل

حجم پایان نامه ۳۳۴ صفحه

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم اردیبهشت 1389ساعت 

کاربرد لغات ، اصطلاحات و باورهای عامیانه در اشعار فارسی شهریار

    کاربرد لغات ، اصطلاحات و باورهای عامیانه در اشعار فارسی شهریار

استاد راهنما :  خانم دکتر نسرین علی اکبری             استاد مشاور :دکتر محمد حسین خان محمدی

استاد داور : دکتر بهمن نزهت                                  دانشجو : عزیزه چلبیانی

تاریخ دفاع : ۳/۱۲/۸۶                                              نمره : ۷۵/۱۸

چکیده :

 سید محمّدحسین شهریار به عنوان شاعری مردمی در اشعار خود از عناصر فولکلوریک، زبان کوچه و بازار در مقیاس وسیعی استفاده کرده و همین امر باعث شده که شعر او رنگ و بوی خاصی داشته و از شعــر شعرای دیگر به راحتی قابل تشخیص باشد به عبارتی دیگر جلوه های فرهنگ مردم «فولکلور» در اشعار شهریار یکی از عوامل بسیار مهم غناو جاذبه این اشعار و رمز نفوذ و رواج آنها  در بین قشرهای مختلف جامعه است .

      بررسی و ذکر نمونه های آنها در اشعار شهریار و تعمق در چگونگی کاربرد عناصرفرهنگ عامه در این اشعار در عین حال که قلمروی نسبتاً جدید در حوزه ی فرهنگ و ادب پدید می آورد، زمینه درک عمیق و همه جانبه  اشعار شهریار را نیز فراهم می کند .

استفـــاده ی ماهرانه ی شهریار از جلوه های متعدد و متنوع فرهنگ عامه گنجینه ای ارزشمند از لغات        و اصطـــلاحات و باورهای عامیانه، ضرب المثل ها،کنایه ها و... فراهم آورده است که بررسی آنها نتایج مهم اجتماعی،  ادبی و فرهنگی را در پی دارد .

 

حجم پایان نامه ۲۷۰ صفحه

 

مطاله و تحقیق در زمینه ی داستان پردازی کودکان

مطاله و تحقیق در زمینه ی داستان پردازی کودکان

استاد راهنما: دکتر محبوب طالعی                             استاد مشاور:محمد حسین خان محمدی

استاد داور: دکتر بهـــــــمن نزهت                               دانشجو:غلام حسین جعفر زاده

تاریخ دفاع:۳۱/۵/۸۷                                                  نمره : ۵/۱۸

چکیده:

انقلاب کبیر اسلامی آغاز دوره ی جدیدی در عرصه ی ادبّیات کودک است . این جنبش عظیم مردمی همان گونه که بنیادهای سیاسی و اجتماعی جامعه ی ایرانی را دگرگون ساخت ،‌ در سیر ادبّیات کودک بویژه داستان پردازی نیز تحوّلی چشمگیر پدید آورد. مهمترین مباحث این تحقیق، تعریف کودک  و ویژگی های کودک از نظر روحی و روانی و تحلیل کتابهای داستانی مرتبط با کودکان می باشد. تحوّل انقلاب هم در زمینه ی مضامین و هم در به کارگیری  اسلوب های نویسندگی نمایان است . در این تحقیق داستان پردازی کودکان از اوایل انقلاب اسلامی تا حال حاضر مورد بررسی قرار گرفته است و نتایج بدست آمده حاکی از آن است که مضامین و درونمایه های اغلب این داستانها منطبق با واقعیّات جامعه و آرمانها و ارزش های اسلامی در سال های اولّیه ی پیروزی انقلاب اسلامی ا ست که با حجم وسیعی از داستانهای مارکسیستی با درونمایه های ظلم ستیزی ،‌مبارزه با اختلاف طبقاتی جامعه و فقر حاکم بر آن و افشای چهره ی رژیم طاغوتی پهلوی منتشر شده است . امّا با آشکار شدن چهره ی واقعی نویسندگان این گونه داستانها ،‌فعالیّت آنها به تدریج کمرنگ شد و چهره های جدیدی در نسل انقلاب قلم به دست گرفتند و در اشکال و انواع مختلف ،‌داستان ، رمان ،‌داستان کوتاه و قصّه با مضامینی چون ایثار و از خود گذشتگی ملّت و مقاومت مردم در شهرهای مرزی را به تصویر کشیدند. در میان همان حرکت ،‌داستان نویسی کودکان نیز شکل تازه ای به خود گرفت و نوعی غنا و تعالی در مضامین  و محتوای اینگونه داستانها ایجاد شد . امّا این داستانها به سبب نداشتن تجربه ی کافی نویسندگان آنها و شتاب زدگی که جریان تند حوادث پس از انقلاب و جنگ در تمام زمینه ها ایجاد کرده بود ؛ بعضاً از ساخت و پرداختی کاملاً‌ پخته و سنجیده برخوردار نبودند.

 حجم پایان نامه ۱۶۰ صفحه

 

احادیث و کلمات قصار نهج البلاغه و مضامین آن در دیوان های برجسته ی فارسی

احادیث و کلمات قصار نهج البلاغه و مضامین آن در دیوان های برجسته ی فارسی

استاد راهنما:  دکتر مصطفی خرّم دل                          استاد مشاور: دکتر محمدباقر محسنی

استاد داور: فرهاد کاکه رش                                      دانشجو: لیلی خــــــــــــــــــــــــــیر الله زاده

تاریخ دفاع:۳۱/۶/۸۷                                                 نمره : ۵/۱۷

چکیده :

     با توجه به سخنان بزرگان ادب عرب که در مقدمه نهج البلاغه از قول استاد عالی مقدار جناب آقای دکتر سید جعفر شهیدی بیان شده آشکار است که آن بزرگان از همان ابتدای تاریخ بعد از شهادت حضرت علی(ع)یعنی سال40.هـ.ق و در ایام حکومت بنی امیه و بنی عباس همواره از خطبه های مولای متقیان بهره جسته و به اذعان خود خویش را مدیون و مرهون آن امام همام دانسته و به صراحت اعتراف نموده اند.که هرچه دارند همه از دولت ایشان است و حتّی قبل از تدوین نهج البلاغه بوسیله ی سید رضی خطبه های علی(ع) نویسندگان و خطبا و شاعران عرب را به شدّت تحت تاثیر قرار داده بوده است.نگارنده با بررسی قسمتی از آثار ادبی فارسی از جمله:دیوان رودکی، شاهنامه فردوسی، دیوان ناصرخسرو، دیوان سنایی، حدیقهّ الحقیقه سنایی،دیوان خاقانی،خسرو و شیرین نظامی، مخزن الاسرار نظامی،دیوان عطار، مثنوی معنوی مولانا جلال الدین، کلیات سعدی،دیوان امیرخسرو دهلوی،دیوان حافظ،دیوان بیدل دهلوی،دیوان صائب،دیوان کلیم کاشانی،دیوان محتشم کاشانی،دیوان پروین اعتصامی،دیوان ملک الشعرای بهار و دیوان شهریار درصدد است آشکار نماید که این شعرای زبر دست و این ستارگان درخشان آسمان ادب فارسی هم ، در آثار بزرگ  خود در حدّی وسیع از نهج البلاغه ی علی(ع) چه از نظر لفظ ظاهر و چه از نظر محتوا و مفهوم و چه از نظر بیان مصداق خطبه ها و      نامه ها و کلمات قصار که در نهج البلاغه بوسیله ی سید شریف رضی که خدایش قرین رحمت کناد،گردآوری شده و همچنین غررالحکم و دررالحکم که شامل احادیث مولای متقیان می باشد ، بهره ها جسته و اشعار خود را با کلمات جواهر آسای شیر خدا آراسته و مزین کرده اند.بخاطر وسعت کم انتهای نهج البلاغه حقیر فقط بیست موضوع از مضامین نهج البلاغه را انتخاب،با مطالعه و بررسی همان مضامین در آثار یاد شده،مشابهت و چگونگی بهره گیری شاعران آن اشعار رایادآوری نمودم.

سیمای نوشین روان در شاهنامه و متون تاریخی

                  سیمای نوشین روان در شاهنامه و متون تاریخی

استاد راهنما : دکتر محمد باقر محسنی                    استاد مشاور : دکتر محمد حسین خان محمدی

استاد داور: خانم دکتر فاطمه مدرسی                       دانشجو: خدیجه علی تاج

تاریخ دفاع: ۱۰/۱۲/۸۶                                             نمره : ۱۸

چکیده :

شاهنامه نه فقط بزرگترین و پرمایه ترین دفتر شعریست که از عهد روزگار سامانیان و غزنویان باز مانده است، بلکه در واقع مهمترین سند ارزش و عظمت زبان فارسی و روشن ترین گواه شکوه و رونق فرهنگ و تمدن ایران کهن است. خزانة لغت و گنجینة فصاحت زبان فارسی است.

شیوة بیان شاهنامه ساده و روشن است. فردوسی در بیشتر موارد سخن را کوتاه می گوید و از پیرایه سازی و سخن پردازی اجتناب می کند داستان هایی را که در اصل شاهنامه ی منثورابومنصوری بوده است شاعر با نهایت دقت در این کتاب به نظم درآورده است و سعی کرده است چیزی از اصل آنها نکاهد. اکثر این داستان ها از خدای نامه های قدیم اقتباس شده است و بعضی در اوستا و کتاب های پهلوی نیز مندرج بوده است. شاهنامه صرف نظر از جنبه‌ی تاریخی آن که فارسال[1] اثرلوکن[2] را به خاطر می آورد٬ مواد و عناصر اساطیر و حماسه نیز بسیار دارد. البتّه هدف شاعراین است که تاریخ ایران را از روی روایات کهن به نظم آورد. از این رو شاهنامه را قبل از هر چیز باید یک منظومة تاریخی شمرد. امّا در طیّ این منظومة بزرگ تاریخی چندین حماسه‌ی کامل و عالی نیز هست که در خور توجّه است. داستان ایرج، داستان سیاوش، داستان سهراب، و داستان اسفندیار . . . هر یک چه از نظر مادّه و چه از حیث صورت شایستة نام حماسه اند.

گفته اند صفت بارز شعر حماسی برانگیختن حسّ شگفتی و ستایش است. این خاصیّت به گمان محقّقان در شاهنامه از ایلیاد قویتر است. در حوادث ایلیاد که خدایان همه جا در ایجاد صحنه ها مداخله دارند جایی برای شگفتی نیست زیرا هیچ کاری نیست که از قلمرو قدرت خدایان بیرون باشد. امّا در شاهنامه احوال و اطوار قهرمانان مورث شگفتی و ستایش ماست زیرا آن احوال و اطوار از کسانی سر می زند که مانند ما انسانند با قدرت و توان محدود، و با ضعف و زَبونی بسیار. بدین گونه قدرت و عظمت قهرمانان در شاهنامه بیش از ایلیاد جلوه می کند و همین نکته نشان می دهد که روح حماسی در شاهنامه از ایلیاد قوی ترست و این چیزی است که روکرت٬1 شاعر و نقّاد آلمانی نیز آن را تا حدّی تصدیق کرده است.

حجم پایان نامه ۲۴۰ صفحه

چکیده پایان نامه های کارشناسی ارشد _ واحد مهاباد

تحلیل یکصد غزل حافظ بر اساس علم معانی

تحلیل یکصد غزل حافظ بر اساس علم معانی

استاد راهنما: دکتر تیمور مالمیر                              استاد مشاور:دکتر شهباز محسنی

استاد داور:دکتر بهمن نزهت                                   دانشــــــــــــــــــــــجو: نسرین حلاج

تاریخ دفاع:۳۱/۶/۸۷                                              نمره : ۱۹

چکیده:

علم معانی٬ به بررسی جمله  و معانی ثانوی جمله می پردازد همچنین ساختار جمله را با توجه به تقدم و تاخر ارکان جمله یا اطناب و ایجاز و قصر اجزای جمله بررسی می کند. تا میزان توفیق گوینده را در تاثیر سخن او بر خواننده روشن سازد و درجه ی ارزش هنری سخن او را آشکار کند.حافظ شیرازی شاعری است که از دانش معانی نیک آگاه بوده است از این روی٬ برای تبیین ارزش هنری و راز تاثیر سخن اوبر خوانندگان و تحلیل یکصد غزل نخست دیوان او بر اساس دانش معانی پرداخته ایم . معانی ثانوی غزل ها را بر اساس انواع جمله های خبری٬پرسشی٬امر و نهی مشخص کرده ایم. جدول ها با نمودارهایی که براساس این داده ها بدست آمده میزان بهره گیری شاعر از علم معانی را نشان می دهد و راز تاثیر سخن حافظ بر مخاطبان را آشکار می سازد.

واژگان کلیدی: غزل٬ معانی ثانوی٬ جمله٬ ایجاز٬ اطناب٬ قصر٬ مسند الیه.

حجم ایان نامه ۲۱۹ صفحه  

+ نوشته شده در  دوشنبه سیزدهم اردیبهشت

مضمون مادر در شعر شاعران برجسته ی فارسی

مضمون مادر در شعر شاعران برجسته ی فارسی

استاد راهنما:دکتر محمد امیر عبید ی نیا                  استاد مشاور: دکتر فرهاد کاکه رش

استاد داور: پرفسور فاطمه مدرسی                        دانشجو:طیبه  ترقی خواه دیلمقانی

تاریخ دفاع:۳۱/۶/۸۷                                              نمره : ۱۹

چکیده :

    طی بررسی انجام شده که به روش تحلیل محتوای کیفی صورت گرفته است ٬ مشحص شد که شعرا ویژگی ها و خصوصیات مادری را از دیدگاه های مختلفی مدّ نظر داشته اند که تعدادی از آن دیدگاه ها عبارتند از :

   تاثیر فقر بر مادران و کودکان٬ مرگ مادر و حسرت و اندوه فرزندان از آن ٬ ایثار و فداکاری و عشق مادر ٬ خطاها و لغزش های مادر و ...

   اسامی شاعرانی که مادر سروده هایشان در این پژوهش اورده شده  است به قرار زیر است.

۱- رشید الدین وطواط                                 ۱۶- مهدی اخوان ثالث

۲- عبدالرزاق اصفهانی                                 ۱۷- محمد حسین شهریار

۳- خاقانی شروانی                                     ۱۸- فریدون مشیری

۴- سعدی شیرازی                                      ۱۹- نادر نادر پور

۵- امیر خسرو دهلوی                                  ۲۰- سیمن بهبهانی

۶- ایرج میرزا                                               ۲۱- پروین دولن آبادی

۷- پروین اعتصامی                                       ۲۲- طاهره صفار زاده

۸- ملک الشعرا بهار                                      ۲۳-مشفق کاشان

۹- علی اسفندیاری                                      ۲۴- نصرت رحمانی

۱۰-فروغ فرخ زاد                                           ۲۵-ابوالقاسم حالت

۱۱- رهی معیری                                          ۲۶- ابوالحسن ورزی

۱۲- لطفعلی صورتگر                                      ۲۷- نصرت الله کاسمی

۱۳-پژمان بختیاری                                         ۲۸-نصرالله مردانی

۱۴-حمیدی شیرازی

۱۵-مهدی سهیلی

واژگان کلیدی: مادر٬ کودک٬ شعر٬ ویژگی ها با خصوصیات مادری

حجم پایان نامه ۲۲۶ صفحه

مفاهیم و تصاویر، آب ،باران و دریا در دیوان صائب تبریزی

مفاهیم و تصاویر، آب ،باران و دریا در دیوان صائب تبریزی

استاد راهنما: محمد امیر عبیدی نیا                             استاد مشاور: دکتر بهمن نزهت

استاد داور: دکتر شهباز محسنی                                دانشجو: آرزو حسین پور چیانه

تاریخ دفاع: ۳۱/۶/۸۷                                                 نمره : ۵/۱۹

چکیده :

بازتاب مکتب رئالیسم بر داستان پردازی معاصر ایران با تکیه بر آثار بزرگ علوی

بازتاب مکتب رئالیسم بر داستان پردازی معاصر ایران با تکیه بر آثار بزرگ علوی

استاد راهنما: دکتر فاطمه مدرسی                            استاد مشاور: دکتر محمد امیر عبیدی نیا

استاد داور: دکتر عزیز الیاسی پور                              دانشجو: سلیمان چینه ور                       

تاریخ دفاع : ۱۷/۷/۱۳۸۸                                           نمره : ۱۵

چکیده :

 

پند در شاهنامه ی فردوسی

پند در شاهنامه ی فردوسی

استاد راهنما: دکتر محبوب طالعی                         استاد مشاور: پرفسور فاطمه مدرسی

استاد داور: دکتر شهباز محسنی                           دانشجو: رقیه ایرانی

تاریخ دفاع:۳۱/۶/۸۷                                              نمره : ۷۵/۱۸

چکیده :

شاهنامه ی حکیم توس یه عنوان یکی از کهن ترین مواریث ادبی ایران و جهان٬علاوه بر اینکه ایینه ی تمام نمای حماسه های اساطیری٬ تاریخی و ملی ایران زمین است ؛ در بطن خویش آمیزه ای از عناصری است که در کنار حماسه٬ حکایت از حکمت و اخلاق دارد و به گونه ای ملفوف با روح دیانت و معنویت در هم آمیخته اند.

   دین و اخلاق زیر بنای بشر است و انسانیت در سایه ی دین و پرتو اخلاق به تکامل می رسد. دین داری٬ خردورزی و اخلاق سه محور اصلی شاهنامه است که فردوسی ارزشهای اصیل ملی و خرد و حکمت ایرانی را به نحو شایسته ای با باور های ژرف دینی و معرفت اسلامی پیوند زده است.

   آنچه در این مجموعه ارائه شده است دربرگیرنده ی نظرات و عقاید حکیم توس در باب مسایل تعایم و تربیت است که خود آن نظرات بر پایه ی تاثیر از منابع دینی و به ویژه بر گرفته از کلمات قصار حضرت علی(ع) می باشند.به غیر از تاثیر پذیری مذکور٬ حکیم توس از آیات شریفه ی قرآن و احادیث نبوی نیز متاثر بوده است که صرفا جهت پرهیز از اطاله ی کلام ٬ فقط مواردی که در ارتباط با کلام امی المومنین علی (ع) بوده است گردآوری شده اند.

کلید واژه ها: پند و اندرز٬ فضایل اخلاقی٬ رذایل اخلاقی٬ ستایش خدا٬ علی (ع)٬ ستایش خرد٬ کلمات قصار٬ شاهنامه٬ فردوسی

حجم پایان نامه  ۳۴۰صفحه

مبانی زیبایی شناسی در غزلیات شمس

مبانی زیبا شناسی در غزلیات شمس

استاد راهنما: دکتر بهمن نزهت                             استاد مشاور: دکتر محمد امیر عبیدی نیا

استاد داور: شهباز محسنی                                 دانشجو: عزیز عزیزی مودب

تاریخ دفاع:۱۶/۸/۱۳۸۷                                          نمره : ۵/۱۹

چکیده :

بازتاب اوضاع اجتماعی قاجاریه در سفر نامه های ابراهیم بیگ، حاجی بابای اصفهانی و مسالک المحسنین

بازتاب اوضاع اجتماعی قاجاریه در سفر نامه های ابراهیم  بیگ، حاجی بابای اصفهانی و مسالک المحسنین

استاد راهنما: محمد حسین خان محمدی                استاد مشاور: پرفوسور فاطمه مدرسی

استاد داور:محمد امیر عبیدی نیا                            دانشجو:علی مصطفی زاده

تاریخ دفاع:۳/۱۱/۸۷                                              نمره : ۲۵/۱۹

چکیده :

در تاریخ هر ملّتی بوده و هستند کسانی که ، برای آگاهی و روشن نمودن اذهان و رهنمود کردن آن ها به سوی بهروزی و سعادت و خوش بختی قدم برداشته ، کوشیده اند با نشان دادن زشتی ها و زیبایی ها ، کاستی و  کمال ها ، افق روشن زندگی را به مردم نشان دهند. زین العابدین مراغه ای ، عبدالرّحیم طالبوف و میرزا حبیب اصفهانی نیز از این دسته اند که با تلاش خود در سیر اندیشه و تحوّل بینش جامعه ی ما تأثیر به سزایی داشته اندوتوانسته اند به پیشرفت و اعتلای جامعه کمک کنند . این سه سفر نامه که جزو سفرنامه های خیالی محسوب می شوند هر کدام در جای خود به بررسی اوضاع ایران عصر قاجاری پرداخته اند . در آثار این سه نویسنده که با نثری روان ، داستانی و  دل پذیر نوشته شده اند ، گوشه هایی از تاریخ اجتماعی ایران را در عصر خود به تصویرکشانده اند .

در این پژوهش به بازتاب مسایل اجتــماعی عصـر قاجاری با بهره گیری از این سه سفرنامه پرداخته شده است  و دیدگاه های متفاوت و مشابه آن ها از وضعیّت نابسامان جامعه ی آن عصر بررسی گردیده و انتقاداتی که آن ها از عیب و ضعف روزگار خود داشته اند ، مورد کنکاش و تحقیق قرار گرفته است .

نویسندگان این آثــار ، مطالب خود را به تفصیل یا به اختصار برای خوانــندگان می آورند و چشم و گوش    آن ها را نسبت به دنیای آن روزگار باز می کنند و در « تقویت و توسیع خیال مطالعه کنندگان »[1] اثر می گذارند ، بارزترین خصیصه ی این سفرنامه ها انتقادات اجتماعی است و در خلال سفرنامه ها بسیاری نکته ها مطرح می گردد و در آن ضعف دولت مرکزی ، پریشانی ، فساد اخلاقی ، بی قانونی و ... به چشم می خورد و جامعه را برای اصلاح و دگرگونی و نجات وطن آماده می نمایند

حجم پایان نامه ۲۳۸ صفحه


1- مسالک المحسنین ؛ عبدالرّحیم طالبوف ، به همّت محمّد رمضانی ، انتشارات خاور ، ص 222

ظرایف بیانی در مثنوی معنوی

ظرایف بیانی در مثنوی معنوی

استاد راهنما: دکتر شهباز محسنی                          استاد مشاور: دکتر محبوب طالعی

استاد داور: دکتر مهری پاکزاد                                   دانشجو: مظفر امامی

تاریخ دفاع: ۱۷/۱۱/۸۷                                             نمره : ۲۵/۱۹

چکیده :

   از نظر گاه مولاناجلال الدین محمد بلخی - در اثر ماندگار وی یعنی مثنوی معنوی - برای رسیدن به معنی باید از صورت گذشت. یعنی برای درک بهتر معانی ابیات توجه به ظاهر و زیبایی های کلام لازم است.بر این اساس پژوهش حاضر به بررسی ظرایف و صور بیانی در دو دفتی مثنوی معنوی مولوی٬ اختصاص دارد و به پنج فصل تقسیم شده است . در فصل اول صورت و معنی را از دیدگاه مولانا مورد بحث و بررسی قرار داده و در فصل های دوم تا پنجم به بررسی مظاهر علم بیان در این اثر ماندگار پرداخته شده است و بسامد هر کدام از این ظرایف بیانی با نمودار در پایان فصل ها به معرض نمایش گذاشته شده است. شایان ذکر است که کنایه به عنوان بارزترین ابزار بلاغی مورد استفاده ی مولانا در مثنوی بوده و است و از دیگر مصادیق بلاغی به ترتیب٬ تشبیه٬ استعاره و مجاز در مراتب بعدی قرار دارند.

واژگان کلیدی:تشبیه ٬ استعاره٬ مجاز٬ کنایه٬ بیان ٬ مثنوی

حجم پایان نامه ۳۵۵ صفحه

تجلی جلوه های عرفانی در آثار نسیمی

تجلی جلوه های عرفانی در آثار نسیمی

استاد راهنما: دکتر محبوب طالعی                           استاد مشاور: پرفسور فاطمه مدرسی

استاد داور:دکتر شهباز محسنی                             دانشـــــــــــــــــــــــــــجو: پریزاد رضائی

تاریخ دفاع: ۱۷/۱۱/۸۷                                            نمره : ۱۹

چکیده :

شعرایی که در زبان ترکی آذری شعر سروده اند و در این راه پیشگام بوده اند کم نیستند . این شاعران با سرودن شعر هم زبان ترکی را زنده نگخ داشته اند٬ هم عقاید خود و  شرایط حاکم  را به نسل های بعدی شناسانده اند در این پژوهش سعی در شناساندن شخصیت و عقاید شاعر نامی قرن هشتم هجری- سید علی عماد الدین نسیمی - می باشد این رساله در هشت فصل تهیه شده و هر فصل نیز شامل چند بخش می باشد . فصل اول: تحت عنوان کلیات به عرفان و چگونگی پیدایش آن اختصاص دارد ٬ همچنین به وضع جامعه و مذهب و علوم رایج در زمان حیات شاعر پرداخته شده است. در فصل دوم: نیز اعتقاد حوفی و عرفانی شاعر مورد بررسی قرار گرفته است . فصل سوم: زندگی نامه ی شاعر ٬ بررسی آثار و نکات برجسته که در آثار وی وجود دارد ٬ مورد توجه قرار گرفته است. در فصل چهارم: به صنایع بدیعی ( لفظی- معنوی) موجود در آثار شاعر اشاره شده است . در فصل پنجم: مسئله ی توحید مورد بحث قرار گرفته است. فصل ششم: به مسئله ی ایمان و مذهب شاعر و تاثیر آیات الهی و احادیث در اشعار شاعر مورد توجه واقع شده است. در فصل هفتم: مایسه ی اجمالی تفکرات نسیمی با حلاج ٬ عارف دل سوخته ی قرن سوم و تاثر نسیمی از تفکر آن عارف نامدار در بوته ی نقد علمی قرار گرفته است .در  فصل پایانی: نیز واقعیت و تفکرات اجتماعی در آیینه ی آشعار نسیمی در معرض بحث و بررسی قرار گرفته است.

حجم پایان نامه ۲۴۱ صفحه

جایگاه بایزیر بسطامی در نظم و نثر صوفیه(اهم منابع)

جایگاه بایزیر بسطامی در نظم و نثر صوفیه(اهم منابع)

استاد راهنما: پرفسور فاطمه مدرسی                               استاد مشاور:دکتر شهباز محسنی

استاد داور: دکتر محمد حسن خان محمدی                        دانشجو: رعنا سائلی

تاریخ دفاع:۲۷/۱۲/۸۷                                                       نمره : ۱۹

چکیده :

   پایان نامه ی حاضر پژوهشی است که به شیوه ی تحقیق نظری و با رویکردی جدید به موضوع (جایگاه بایزید بسطامی در نظم و نثر صوفیه) صورت پذیرفته است. با چنین رویکردی ٬ این رساله در هشت فصل به صورت مجزا و در عین حال ٬ همسو مکمل همدیگر تدوین گردیده است. هدف اصلی از نگارش این رساله ٬ روشن نمودن جایگاه عارف نامی بایزید بسطامی در آثار مهم نظم و نثر صوفیه و همچنین روشن نمودن تاثیر ایشان در عرفان و عارفان بعد از خود می باشد.پرداختن به چنین محتوا از آن نظر حائز اهمیت است که نخست نسل کنونی جامعه با چهره های عرفانی بیشتر اشنایی پیدا نمایند و اوج فکری آنان را درک کنند و با خواندن آثار و حتی اقوال و سخنان ارزشمندشان ٬ به معرفت حقیقی نایل گردند. دوم اینکه خواهند دانست جایگاه هر یک از شخصیت های عرفانی از جمله بایزید بسطامی در آثار مهم صوفیه تا چه حد است . بدین منظور ابتدا به بررسی شرح احوال و سخنان وی پرداخته می شود٬ سپس جایگاه و مقام عرفانی وی در آثار مهم نظم و نثر صوفیه مورد تحقیق قرار می گیرد.

حجم پایان نامه۲۵۳

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و

یار در شعر شهریار

یار در شعر شهریار

استاد راهنما:دکترمحمّدحسین خان محمّدی                       استاد مشاور:دکترمحبوب طالعی

  استاد داور:دکتر خاور قربانید                                            انشجو: رقیه آقا پور 

   تاریخ دفاع:۱۷/۱۱/۸۷                                                    نمره : ۱۹

چکیده:

       موضوع این پژوهش بررسی مفاهیم یاردرشعرشهریار می باشد.هدف اصلی این پژوهش نشان دادن مفاهیم حقیقی ومجازی یارومعشوق درآثاراستادشهریاراست واین که شهریار با این مفاهیم چه برخوردی داشته وبسامد مفاهیم معنوی ومجازی عشق ومعشوق درآثارشهریارچگونه بوده است؟روش این تحقیق کتابخانه ای وابزارگردآوری اطّلاعات فیش ونوارهای ویدیوئی و صوتی اززبان خودشهـــریاربوده است.شیوه ی تجزیه وتحلیل وطبقه بندی مفاهیم،براساس استدلال عقلانی وشواهد منطقی صورت گرفته است.پایـــان نامه ی حاضرشامل شش فصل به شرح زیراست:فصل اوّل،مشتمل برمقدّمه،کلیّات،پیشینه ی پژوهش، متـــدولوژی وروش تحقیق،اهداف وسؤالات تحقیق،اهمّیّت تحقیق،محدودیّت های پژوهش،اجزای رساله، زندگینامه،سبک وآثارمی باشد.فصل دوّم،شامل:عشق ازمنظرشهریاربوده که خودبه نه بخش،شامل:عشق به خانـــــواده،دوستان،دولت مردان،شاهدان زمینی(زنان)،شعرا،هنرمندان،طبیعت،وطن وانقلاب اسلامی تقسیم می شود.فصل سوّم مشتمل برعرفان ازمنظرشهریاربوده که به پنج بخش، شامل:شهریارودین ودنیا،عشق الهی، انسان وانسانیّت ،مرگ وولایت می شود.فصل چهارم شامل؛شهریاروفراق یاران،فصل پنجم،شامـــل:شهریارازمنظـــربرخی ادبا وفصل ششم،شامل؛ضمائم وپیوست ها بوده که خودبه بخش های؛نتیجه گیری- که درآن نتایج پژوهش به طورخلاصه همراه باارائه ی پیشنهادهای لازم ذکرشده است.- پیوست ها،اعلام وکتابنامه تقسیم می شود.

 واژه های کلیدی:1- شهریار          2- یارومعشوق        3- دیوان اشعار       4- حیدربابایه سلام

حجم پایان نامه ۳۶۴ صفحه می باشد

+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و ششم اردیبهشت 1389ساعت 

بررسی اصطلاحات ومفاهیم عرفانی مشترک درنثر مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه و کشف المحجوب

بررسی اصطلاحات ومفاهیم عرفانی مشترک درنثر مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه و  کشف المحجوب

استاد راهنما : دکتر محبوب طالعی                            استاد مشاور: دکتر محمّد امیر عبیدی نیا  

استاد داور:شهباز محسنی                                      دانشجو: طاهر محمد آذر

تاریخ دفاع:۳۱/۲/۸۸                                                 نمره : ۵/۱۸          

چکیده :

         عرفان و مسائل عرفانی از اهمّیّت ویژه ای برخودار است؛ همین مسأله ذهن بیشتر مردم از جمله برخی از نویسندگان را به خود معطوف کرده و بخشی از ماحصل آن، آثار منثور عرفانی ازجمله مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه وکشف المحجوب است که در ادبیّات ما از جایگاه ویژه ای برخودار هستند .         

         در این رساله سعی برآن بوده که اصطلاحات و مفاهیم عرفانی مشترک در نثر مصباح الهدایه  و مفتاح الکفایه وکشف المحجوب که دراصل درون مایه ی آن آثار هم به شمار می روند و هدف واقعی از ذکر و تفسیرآن ها شناخت خدا و رسیدن به حقیقتی واحد بوده است، مورد جستجو و بررسی قرارگیرند.

         دراین پایان نامه، نخست، مطالبی مختصر در باب عرفان و تصوّف، زندگی نامه و عقاید و آثار نویسندگان دو اثر مورد تحقیق آمده است .

         در فصل دوّم، مباحثی پیرامون اعتقادات و بررسی اصول دین ، معرفت خدا ، ذات خدا ، اسماء و صفات خدا ، افعال بندگان ، رؤیت خدا ، فضیلت و برتری و اعمال خارق العاده آمده است .

       فصل سوّم پایان نامه، به بررسی ابعاد وجودی انسان از جمله روح ، دل ، عقل ، نفس و خواطر اختصاص داده شده است . 

        در فصل چهارم، اصطلاحاتی از قبیل مقامات و احوال ، مستحسنات، علم و... مورد بررسی قرار گرفته است .

        در فصل پنجم، از بحث نتیجه گیری بعمل آمده است و مبتنی برآن در هر دو اثرمورد تحقیق اصطلاحات و مفاهیم مشترک به وفور یافت می شود. هر دو نویسنده در بیشتر موارد از لحاظ تفصیل و اجمال مطالب مشابه، و درخصوص توضیح بهتر و روشن ساختن مفاهیم نسبتاً متفاوت عمل کرده اند . هم چنین از لحاظ لفظ، اشتراک کمتر و از لحاظ معنا، اشتراک بیشتر است .    

واژه های کلیدی : نثر ، مصباح الهدایه و مفتاح الکفایه ، کشف المحجوب  ، عرفان ، تصوّف ، کاشانی ، هجویری  

            حجم پایان نامه ۱۹۸ صفحه می باشد.

بررسی اصطلاحات و مفاهیم فقهی در حدیقه و قصائد سنایی

بررسی اصطلاحات و مفاهیم فقهی در حدیقه و قصائد سنایی

استاد راهنما: دکتر محمد حسین خان محمدی                     استاد مشاور:دکتر محبوب طالعی

استاد داور:  دکتر شهباز محسنی                                       دانشجو:محمد میرزا پور

تاریخ دفاع:۱۱/۸/۸۸                                                          نمره : ۵/۱۸

چکیده  :

نار و نور در مثنوی مولوی

نار و نور در مثنوی مولوی 

استـاد راهنما :دکتر فاطـمه مـدرّسـی                        استـاد مشاور:دکتر شهـباز محسنی

استا داور: محبوب طالعی                                        دانشجو: یحیی الهامی حیدر لو

تاریخ دفاع:۳/۱۱/۸۷                                                 نمره : ۲۰

چکیـده :

      در مثنوی، مولانا، خدای سبحان را ـ با تأسی از قرآن ـ نور آسمان‌ها و زمین می‌داند و آن‌گـاه تمام نورهای دیگر را بازتاب انوارِ خداوندی می‌خواند. تنها دل انسان لیاقت دریافت انوار خداوندی را دارد، که با کنار زدن حجاب‌های مانعِ نور، در نارِ شورِ خداوندی اتّحاد نورانی می‌یابد.

     با چنین رویکردی، هـدف اصـلی پژوهشِ «نــار و نــور در مثنوی مولوی» نه تنها به تأثیر‌پذیری مثنوی از قرآن و احادیث می‌پردازد، بلکه ردّ پایی «حکمت اشراق»را در آن جستجو می‌کند.

     پرداختن به چنین مقوله‌ای ازآن نظرحائز اهمیّت است که نخست، نسل کنونی جامعه، با چهـره‌های ادبـی و فرهنگی و عرفانی و اشراقی، بیشتر آشنایی پیدا می‌نمایند و اوج فکری آنان را درک می‌کنند و با خواندن آثار ارزشمندشان، به نـور معـرفت و بصـیرت نایـل می‌گـردنـد.                                            دوّم این کـه، خواهند دانست ، ایران فلسفهای ریشه دارِ برگرفته از قرآن و اسلام دارد. بدین منظور ابتدا به بررسی نـــار و نــور از منظر قـرآن و مثنوی پرداخته می‌شود. سپس نار و نور از دیدگاه عرفا و اشراقیون مورد بررسی قرار می گیرد. بعد نار و نور و مصادیق آن به طور مفصّل درکتاب مثنوی  مولوی ، مورد تحقیق قرار می‌گیرد.که همهی اینها در موازات هم و هم سو با هم با حضور مثنوی از آغاز تا پایان تحقیق تدوین گردیده است.

     بررسی نار و نور در مثنوی مولوی، با نگاهی به حکمت اشراقی، و این که چرا مثنوی خود را نور می‌خواند، در میان تحقیقات و بررسی‌های مربوط به آثار مولانا، خالی می‌نمود، به همین سبب، نگارنده با عنایت حقّ، در این رساله، به آن پرداخت.

حجم پایان نامه ۲۲۹ صفحه می باشد.

زبان و ادبیات محاوره در اشعار صائب

زبان و ادبیات محاوره در اشعار صائب

استاد راهنما: دکتر امیر عبیدی نیا                             استاد مشاور: پرفسور فاطمه مدرسی

استاد داور: دکتر خاور قربانی                                    دانشجو: صلاح الدین محمدپور

تاریخ دفاع:۷/۵/۸۸                                                  نمره : ۵/۱۸

چکیده :

صائب به عنوان شاعری مردمی در اشعار خود از تعابیر روزمره ٬ زبان کوچه و بازار در مقیاس وسیعی استفاده کرده و شاعری بسیار گو بوده و همین امر باعث کاستی ها و مصامحاتی شده است اما در عین حال شعر او رنگ و بوی خاص داشته است شعر و از شعر شاعران دیگر به راحتی قابل تشخیص می باشد.

   به عبارتی دیگر جلوه های فرهنگ عوام در اشعار صائب یکی از عوامل بسیار مهم پر بار شدن و رواج آن در بین قشر های مختلف مردم است.

             ژرف کاوی چگونگی کاربرد اصطلاح ها و عبارات عامیانه و ذکر  نمونه های آنها در این پایان نامه از محمور های اساسی کار است تا از رهگذر آن زمینه ی درک عمیق و همه جانبه ی اشعار صائب فراهم گردد.

   اشعار ماهرانهی صائب از جلوه های متعدد و متنوع فرهنگ عامه ٬ و گنجینه ای ارزشمند از واژه ها اصطلاحات ٬ باورهای عامیانه ٬ ضرب المثل ها و ... است٬ که بررسی آنها می تواند نتایج مفیدی در پی داشته باشد.

واژگان کلیدی: ۱- سبک    ۲- صائب    ۳- محاوره    ۴- عامه   ۵- ضرب المثل      ۶- شعر

حجم پایان نامه ۱۸۸ صفحه می باشد. 

چکیده پایان نامه های کارشناسی ارشد _ واحد مهاباد

آموزه های اخلاقی در قابوس نامه

آموزه های اخلاقی در قابوس نامه

استاد راهنما:دکتر محمد امیر عبیدی نیا                        استاد مشاور: پرفسور فاطمه مدرسی

استاد داور: دکتر شهباز محسنی                                  دانشجو: رحمان حسینی

تاریخ دفاع : ۷/۵/۸۸                                                     نمره : ۷۵/۱۸

چکیده :

    اخلاق در نظم و نثر فارسی مبحثی نا آشنا نسیت. تحقیق در مورد جنبه های اخلاقی برخی از آثار ادب غنی پارسی می تواند با یادآوری مفاهیم اخلاقی و مطرح ساختن آموزه های جدید و گوشزد کردن محاسن اخلاقی ٬ آدمی را در رساندن به سعادت حقیقی یاریگر باشد.

    قابوس نامه علاوه بر غنای ادبی و هنر نویسندگی ٬ حاوی اطلاعات وسیعی در زمینه تمدن ٬ اجتماعیات و اخلاقیات است و در این زمینه یک منبع غنی محسوب می شود ٬ به عبارتی دیگر٬ قابوس نامه را می توان یک اثر ادبی - اجتماعی- اخلاقی دانست. 

" آموزه های اخلاقی در قابوس نامه" کنکاشی است جدید در زمینه ی انعکاس آموزه ها ٬ هنجار ها ٬ ارزشها و ضد ارزشهای اخلاقی در اضلاع مختلف جامعه ی ایران در دوره ی نویسنده ی کتاب. هدف اصلی این پژوهش ٬ علاوه بر اشاره به ارزشهای ادبی و هنری اثر مورد بحث ٬ بررسی و واکاوی مسائل مهم اجتماعی ٬ مدنی٬ فرهنگی٬ اقتصادی و ... از لحاظ آموزه های اخلاقی است و نتایج به دست آمده و مطالب ارائه شده در آن ٬ می تواند برای علاقه مندان به پژوهش در متون ادبی و مسائل اجتماعی و دانشجویان رشته های مختلف علوم انسانی٬ مفید باشد.

کلید واژه ها: قابوس نامه ٬ عنصر المعالی٬ آموزه اخلاق٬ اخلاق اجتماعی ٬ اخلاق فردی

حجم پایان نامه۱۹۸ صفحه می باشد

سیمای حلاج در نظم و نثر صوفیه(اهم منابع)

سیمای حلاج در نظم و نثر صوفیه(اهم منابع)

استاد راهنما:پرفسور فاطمه مدرسی                         استاد مشاور: دکتر شهباز محسنی

استاد داور: محمد حسین خان محمدی                      دانشجو: محمد امین درویش هندو

تاریخ  دفاع :۲۷ /۱۲/۸۷                                            نمره : ۷۵/۱۸

چکیده :

       یک جامعه‌ی پویا باید ظرفیّت تحمّل آراء و قدرت هضم افکار گوناگونی را داشته باشد. اگر سیرِ تفکّر بشری فقط یک مسیر داشته باشد، پیشرفت در هیچ زمینه‌ای حاصل نمی‌شود. و اگر همگان همانند هم فکر کنند در واقع هیچ کس فکر نکرده است.

       سایه‌ی سنگین استبداد برخی حاکمان، برای دورانی مدید زمینه را برای ظهور فکر جدید به بن‌بست رسانده بود. اما با این همه شَمایل افکار حلّاج و اندیشه‌ی «وحدت وجودیِ» وی، مغزِ پر نغز آثار نظم و نثر تصوّف گردید.

       این پژوهش در پی آن است که برخلاف هرآن چه تاکنون گفته و نوشته شده، ثابت کند که حلّاج به دنبال اخذ استقلال «من» ناتوان«مرید» در برابر «ما»ی توانمند « مراد» بوده است. نگارنده می‌خواهد جان پیامِ تحقیق را در یک کلام چنین عرضه دارد که « شور بدون شعور» به خصوص برای اهالی دنیای امروز پذیرفتنی نیست.

حجم پایان نامه ۲۰۹ صفحه می باشد.

تمثیل نفس در مولوی

تمثیل نفس در مولوی

استاد راهنما: دکتر شهباز محسنی                              استاد مشاور:دکتر محبوب طالعی

استاد داور: کاظم هاشمی                                          دانشجو : امید محمودی

تاریخ دفاع : ۷/۵/۸۸                                                   نمره : ۵/۱۸

چکیده :

رساله ی حاضر پزوهشی در باب "تمثیل نفس در مثنوی مولانا "است٬که خواننده در فصل اول به تعاریف و بررسی مثل ٬تمثیل وانواع مختلف انها ٬هم جنین چگونگی شکل گرفتن تمثیل و قدمت آن از گذشته تا به امروز و کاربردش در گویش هاو لهجه های رایج در بین مردم می پردازد .به علاوه ٬در این فصل با نظرات ودیدگاههای ادیبان عرب و اروپایی در مورد تعریف و اهمیت تمثیل ٬و قالب های آن آشنا می شویم .در بخش آخر فصل مذکور ٬نگارنده به نفس وتعاریف مختلفی که اندیشمندان و فیلسوفان در ان باب ارائه داده اند و اقسام نفس پرداخته است .

    فصل دوم تحت عنوان "زندگی نامه مولانا "ست .در این فصل به شرح احوال مختصری از مولانا جلال الدین محمدهم جنین به افکارو اعتقادات این عارف بزرگ  ٬و مراتب سیر صعودی او از عالم خاکی به عالم معنویات و غیبیات اشاره گردیده استدر پایان فصل ٬ آثار مولانا چه به نظم و چه به۹ نثر آورده شده است.

اما در فصل سوم که فصل " تجزیه و تحلیل"است٬ به شرح تحلیلی و توضیحی دفاتر مثنوی مولوی از اولین دفتر تا پایان دفتر ششم پرداخته شده است . خواننده در این فصل می تواند به سوژه ها و کارکترهایی که مولانا از آنها به عنوان تمثیل نفس استفاده کرده است٬ آشنا شود.

فهرست الفبایی منابع و مجلات فارسی و غیر فارسی ( کتاب نامه) فهرست الفبایی ابیات مثنوی (کشف الابیات)٬ فهرست الفبایی اعلام نفس در مثنوی ٬فهرست الفبایی آیات ٬ احادیث و عبارات عربی٬ فهرست الفبایی نامها ٬ اصطلاحات و کلید واژه ها ٬ و جداول تمثیل نفس در مثنوی فصل " پیوست" پایان نامه را شامل می شود.

واژه های کلیدی: مثل٬ تمثیل٬ مولانا٬ دیو٬ نفس

حجم پایان نامه ۲۴۹ صفحه می باشد

بدیع در خسرو و شیرین نظامی

 بدیع در خسرو و شیرین نظامی

 استاد راهنما : دکتر مهری پاکزاد                                                     استاد مشاور : دکتر نسرین چیره

  استاد داور : لیلا اصلانی                                                 نام دانشجو : لیلا اصلانی

  تاریخ دفاع :91/6/6    

فرهنگ واره اصطلاحات زندان در شعر فارسی ( ازآغاز تا پایان قرن ششم هجری )

 فرهنگ واره اصطلاحات زندان در شعر فارسی ( ازآغاز تا پایان قرن ششم هجری )

استاد راهنما :دکتر محمد امیر عبیدی نیا                     استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکترخاور قربانی                              نام دانشجو : جعفر نصیری

  تاریخ دفاع :30 /91/6                                           نمره :

بررسی عناصر داستانهای جلال آل احمد

بررسی عناصر داستانهای جلال آل احمد

 استاد راهنما : دکتر مهری پاکزاد                                                   استاد مشاور :  دکتر نسرین چیره

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                                 نام دانشجو : فروغ سعیدی

  تاریخ دفاع :  30/6/91                                 نمره :

اعتقادات و باورهای عامه در اشعار خاقانی شروانی

اعتقادات و باورهای عامه در اشعار خاقانی شروانی

 استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                     استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی  

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                              نام دانشجو : حسن محمدی

  تاریخ دفاع :11/3/91                                                 نمره :

نقد ادبی و تاریخی مم و زین احمد خانی

 نقد ادبی و تاریخی مم و زین احمد خانی

 استاد راهنما : دکتر مهری پاکزاد                               استاد مشاور :  دکتر نسرین چیره

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                            نام دانشجو : ایران چاره گروه

  تاریخ دفاع :13/3/91                                              نمره :

مهارتهای خوب زندگی کردن در بوستان سعدی

 مهارتهای خوب زندگی کردن در بوستان سعدی

 استاد راهنما : دکتر مهری پاکزاد                 استاد مشاور :  دکترکیومرث کریمی

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                 نام دانشجو : لیلا دانش پژوه

  تاریخ دفاع :11/12/90                                 نمره :

ریا در غزلیات شاعران عارف مسلک با تکیه بر سنایی ، مولانا ، سعدی و حافظ

 ریا در غزلیات شاعران عارف مسلک با تکیه بر سنایی ، مولانا ، سعدی و حافظ

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                 استاد مشاور :  دکتر محمد امیر عبیدی نیا

  استاد داور : دکتر مهری پاکزاد                  نام دانشجو : کرم مردانی ایدیشه

  تاریخ دفاع :15/12/90                                 نمره :

بررسی اخلاق در ادبیات معاصر داستان کوتاه (محمدعلی جمالزاده ، صادق هدایت ، بزرگ علوی ، سیمین دانشور)

 بررسی اخلاق در ادبیات معاصر داستان کوتاه (محمدعلی جمالزاده ، صادق هدایت ، بزرگ علوی ، سیمین دانشور)

 استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                   استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی  

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                           نام دانشجو : مه لقا خدایی فام

  تاریخ دفاع :15/12/90                                             نمره : ۱۶

       چکیده :

محمدعلی­جمال­زاده، صادق­هدایت، بزرگ­علوی و سیمین­دانشور چهار نویسنده­ی توانای معاصراند، که با خلق آثار بی­مثال توانسته­اند یادگارهایی گران­بها و جاودانه­ از خود برجای گذارند و سهم بسزایی در ادبیات این مرزوبوم داشته باشند.

 در این تحقیق سیر و روال داستان­کوتاه در جهان و ایران و تفاوت آن با انواع داستان مورد بحث قرار گرفته، و در ادامه اخلاق و انواع آن در داستان­هایی کوتاه از نویسندگان مذکور با نظر تشریحی و انتقادی مورد بحث قرار می­گیرد.

این نوشتار، به شناخت تأثیر مسائل­اخلاقی حاکم بر یک برهه از زمان، در آثار نویسندگانی شاخص می­پردازد و از این مسیر، نتایج حاصله از آن را، در معرض نقد قرار می­دهد.

در پایان این مختصر، تلاش بر این بوده که ضمن شناسایی و استخراج فضائل و رذائل اخلاقی از این آثار ارزشمند، به تجزیه و تحلیل دیدگاه­ نویسندگانشان پرداخته شود، و تا آن جایی که مقدور بوده است خواسته شده که اثری از آثار نویسندگان از نظر دور نماند.

کلید واژه­ها:

اخلاق، داستان­کوتاه، صادق­هدایت، بزرگ­علوی، محمدعلی­جمال­زاده، سیمین­دانشور، نثر معاصر.

سبک شناسی نفثه المصدور با تاریخ جهانگشای جوینی

 سبک شناسی نفثه المصدور با تاریخ جهانگشای جوینی

 استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                  استاد مشاور :  دکتر محمدکاظم هاشمی

  استاد داور : دکترشمسی علیاری                          نام دانشجو : وحید امیری یاسی کند

  تاریخ دفاع :14/12/90                                            نمره :

نیایش و پرستش گری در شاهنامه ، بانوگشسب نامه ، بهرام نامه و گرشاسب نامه

 نیایش و پرستش گری در شاهنامه ، بانوگشسب نامه ، بهرام نامه و گرشاسب نامه

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                               استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر رحیم عبدالهی                               نام دانشجو : عارفه ممقانی بنابی

  تاریخ دفاع :14/12/90                                              نمره : ۱۸

        چکیده :  

 نیایش یکی از روحانی­ترین لحظات زندگی هر مؤمن است. در همۀ ادیان آسمانی متناسب با تلقی و درک مؤمنان از دین، شیوه­ها و شکل­هایی برای راز و نیاز با معبود فراهم شده است. شاعران هم به عنوان دارندگان روحهای لطیف و حساس در لابلای اشعار خود مناجات هایی نغز و دلنشین گنجانده اند که از لطیف ترین فرازهای آثارشان است. در این پایان نامه نیایش و پرستش ­گری در چهار اثر حماسی  مورد بررسی قرار گرفته است..این پایان نامه در پنج فصل تنظیم شده است. در فصل اول کلیاتی در مورد پایان نامه ، روش تحقیق ، اهداف و سؤالات و... ارائه گردیده است ، فصل دوم دربارۀ نیایش و معنای لغوی واصطلاحی آن و معادل و مترادف های دیگر آن کلیاتی بیان شده است. فصل سوم به معرفی کتب منبع پرداخته و همچنین ادبیات حماسی به طور مختصر مورد بررسی قرار گرفته است .در فصل چهارم ابتدا آداب نیایش در شعر حماسی بررسی شده و نمونه هایی برای آن ذکر گردیده سپس به بررسی جزئی و موشکافانه انواع نیایش در شعر فردوسی  اختصاص یافته است. فصل پنجم نیز تحت عنوان نمود نیایش درکتب حماسی دیگر، به بررسی نیایش در سه اثر مذکور پرداخته است . هدف از این تحقیق بررسی انواع دعا و نیایش در شاهنامه فردوسی ،بانوگشسپ نامه ، بهرام نامه و گرشاسب نامه است .

واژه های کلیدی: شاهنامه ، ادبیات حماسی ،خدا ، دعا ، نیایش.

تساهل و مدارا در شعر معاصر با تکیه بر اشعار سهراب سپهری ، سیمین بهبهانی و فروغ فرخزاد

 تساهل و مدارا در شعر معاصر با تکیه بر اشعار سهراب سپهری ، سیمین بهبهانی و فروغ فرخزاد

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                            استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر رحیم عبدالهی                            نام دانشجو : حمیده علیاری الاگوزی

  تاریخ دفاع :15/12/90                                          نمره : ۱۸

         چکیده :

در جهان پر از تضاد کنونی، تنها طریق منحصر بفرد ادامه ی حیات مسلمانان، تمسک به شیوه‌ی تساهل و مدارا در سطح ملی و همزیستی مسالمت آمیز در سطح بین المللی است. تساهل و مدارا یکی از خصوصیات اخلاقی است که مورد توجه اسلام قرار گرفته است و پیامبر گرامی اسلام، بارها مسلمانان را به مدارا و سازش با یکدیگر دعوت فرموده اند.

در این رساله سعی شده است، جایگاه تساهل و مدارا در اشعار سیمین بهبهانی، فروغ فرخزاد و سهراب سپهری نشان داده شود.

تساهل و مدارا از جهات مختلف مانند حقوق شهروندی، اصل برابری انسانها در نظام آفرینش حقوق بشر، غمخواری، نگاه عمیق شاعر به دردهای انسانی و آسیب های گزنده ی اجتماعی، صبر، فقر، انسان دوستی، جایگاه زن در اجتماع و ... در اشعار شاعران مورد نظر بررسی و تحقیق شده است و به حد و قلمرویی که این شاعران برای آن ترسیم کرده‌اند پرداخته شده است. با توجه به اینکه بر آثار این شاعران و نقش آنان در ارتقاء فرهنگ سازی جامعه در زمینه‌ی تساهل و مدارا کاری مستقل انجام نگرفته است نگارنده را بر آن داشت تا به پژوهش در این زمینه بپردازد.

کلید واژه: تساهل و مدارا ، فقر، صبر، غمخواری، زن، مشکلات اجتماعی، انسان دوستی، احترام به قانون و حقوق دیگران، صلح و آزاد اندیشی

بررسی و مقایسه داستان های تاریخ طبری ، بلعمی ، شاهنامه و سیاستنامه

 بررسی و مقایسه داستان های تاریخ طبری ، بلعمی ، شاهنامه و سیاستنامه

 استاد راهنما : دکتر مهری پاکزاد                         استاد مشاور :  دکتر خاور قربانی

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                     نام دانشجو : ثریا صدیقی ینگی ارخ

  تاریخ دفاع :23/12/90                                     نمره : ۵/۱۷

        چکیده :

در‌ گذشته ‌ادبیات‌‌ به‌ طور‌ کلی‌‌ در‌ حیطه‌ی ‌‌بینش ‌و ‌‌در‌خواست‌ حامیان‌ نویسندگان ‌بود و‌ مطابق ‌با‌ ذوق‌ و ‌‌‌سلیقه‌ی ‌شاهان‌ و ‌امیران‌ زمان‌ نوشته‌ می‌شد و ‌توجّهی ‌به‌ واقعیت‌های‌ زندگی ‌و ‌‌مردمان ‌فرودست ‌و‌‌ رنج‌ها‌ و نابسامانی‌های آن‌ها نمی‌شد. در واقع نویسندگان به عُلّت اینکه در حیطه‌ی منافع مخدومان خود زندگی می‌کردند‌‌و‌ طبیعتاً به شیوه‌ی فکر و اندیشه‌ی آن‌ها کشیده می‌شدند. در‌ این پایان‌نامه سعی شده به بررسی داستان‌های سه کتاب تاریخ طبری ـ بلعمی و شاهنامه و سیاست‌نامه پرداخته شود.

فصل اوّل به کلیات پژوهش و تحقیق اختصاص دارد. در فصل دوم به معرفی نویسندگان سه اثر «شاهنامه، تاریخ طبری و سیاست‌نامه» پرداخته شده است. فصل سوم مقدّمه‌ای در مورد داستان‌نویسی در سه اثر را مورد بحث قرار می‌دهد. علاوه بر آن از ویژگی‌های داستان‌های این سه کتاب به طور مفصل سخن گفته و به بررسی عوامل داستان‌نویسی و به کارگیری این عناصر به وسیله‌ی نویسندگان این سه اثر پرداخته است. فصل چهارم که متن اصلی تحقیق است، به مقایسه و بررسی داستان‌های‌‌مشترک در سه اثر فوق‌الذکر می‌پردازد. فصل پنجم به نتیجه‌گیری و جمع‌بندی مطالب فصل چهارم می‌پردازد. فصل ششم نیز پیشنهاد، کشف‌الابیات و فهرست منابع و مآخذ را در خود جای داده است.

کلمات کلیدی: شاهنامه، تاریخ طبری ـ بلعمی، سیاست‌نامه، سبک، عصر،داستان، مقایسه، اشتراک، افتراق.

ظرایف بیانی در دفتر پنج و شش مثنوی

 ظرایف بیانی در دفتر پنج و شش مثنوی

 استاد راهنما : دکتر خاور قربانی                                  استاد مشاور :  دکتر مهری پاکزاد

  استاد داور : دکترفرهاد کاکه رش                                نام دانشجو : شلر رامیدی نیا

  تاریخ دفاع :15/12/90                                              نمره : ۵/۱۷

        چکیده :

     از دیدگاه مولوی، در اثر ماندگار وی(مثنوی معنوی) برای رسیدن به معنی، باید از صورت گذشت؛ یعنی برای درک بهتر معانی ابیات توجّه به ظاهر و زیبایی­های کلام لازم است. بنابراین پژوهش حاضر به بررسی ظرایف و صور بیانی در دو دفتر پنجم و ششم مثنوی معنوی مولوی، اختصاص دارد و به پنج فصل تقسیم شده­است. در فصل اول کلیات تحقیق و صورت و معنی را از دیدگاه مولانا مورد بحث و بررسی قرار داده و در فصل­های دوم تا پنجم  به بررسی مظاهر علم بیان در این اثر ماندگار پرداخته شده­است.

شایان ذکر است که تشبیه به عنوان بارزترین ابزار بلاغی مورد استفاده­ی مولانا در مثنوی بوده و دیگر مصادیق بلاغی به ترتیب کنایه، استعاره و مجاز در مراتب بعدی قرار دارند.

کلیدواژه: بیان، استعاره، تشبیه، کنایه، مجاز، مثنوی.

مسائل اجتماعی در هزار و یک شب

 مسائل اجتماعی در هزار و یک شب

 استاد راهنما : دکتر عزیز الیاس پور                                استاد مشاور :  دکتر مهری پاکزاد  

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                                 نام دانشجو : گزیزه حسنخالی

  تاریخ دفاع :15/12/90                                                  نمره : ۱۸

        چکیده : 

ادبیات هر ملّت، بخشی بزرگ از فرهنگ، باورها و عقاید آن ملّت را بازگو می‌کند و یکی از شاخصه‌های اصلی آن تاثیرگذاری و تأثیرپذیری متقابل آن از جامعه است. از طریق مطالعه‌ی ادبیات هر ملّت می‌توان به بخش بزرگی از این عقاید پی برد. کتاب هزار و یک شب را عدّه‌ای به حقّ بزرگترین مجموعه‌ی داستانی مشرق زمین (ایران، هند و کشورهای عربی) دانسته‌اند و از این رو مستشرقین فراوانی پیرامون آن تحقیقات گسترده‌ای به عمل آورده‌اند. پایان‌نامه‌ی حاضر با تلفیق دو مطلب فوق قصد دارد تا باورهای اجتماعی را از خلال داستان‌های کتاب هزار و یک شب عبداللطیف طسوجی استخراج کرده و طبقه‌بندی کند؛ در خلال داستان‌ها برخی خرافه‌ها و عقاید عامیانه، ارتباطات خانوادگی، البِسه، پوشاک، آیین‌ها، آداب و رسوم، مشاغل و... از جمله مسایلی هستند که با جمع‌بندی و توجّه به شواهد ذکر شده در ذیل هر کدام می‌توان تصویر روشنی از باورهای پدیدآورندگان کتاب در ازمنه­ی مختلف نشان دهد. از دیگر سو هزار و یک شب کتابی یک دست نیست بلکه به مرور زمان و در نزد ملل مختلفی چون هندیان، ایرانیان و اَعراب تغییراتی پیدا ‌کرده تا به شیو‌ه‌ی امروز، ترجمه و بازنویسی آن به زبان فارسی به دست ما رسیده است. پایان‌نامه‌ی حاضر در پنج فصل تنظیم شده است؛ فصل اول به کلّیات موضوع می‌پردازد، فصل دوم به معرفی هزار و یک شب اختصاص داده شده ‌است؛ در فصل سوم به تأثیر متقابل ادبیات و جامعه، پرداخته شده است؛ فصل چهارم تنه‌ی اصلی تحقیق است که باورها و مسایل اجتماعی هزار و یک شب در آن بررسی شده است و در نهایت فصل پنجم که حاوی نتیجه‌گیری، ارایه‌ی پیشنهاد و فهرست منابع می‌باشد.

واژه‌های کلیدی: هزار و یک شب، مسایل اجتماعی، حکایت، زنان، مشاغل

بررسی تطبیقی عرفان در آثار جبران خلیل جبران و سهراب سپهری

بررسی تطبیقی عرفان در آثار جبران خلیل جبران و سهراب سپهری

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                           استاد مشاور :  دکترناصر حسینی

  استاد داور : دکترنسرین چیره                                    نام دانشجو : هلاله زکی

  تاریخ دفاع :20/11/90                                                 نمره :  ۱۷

         چکیده :

این پایان نامه به بررسی تطبیقی عرفان در آثار جبران خلیل جبران و سهراب سپهری می پردازد و عرفان به سه بخش اسلامی، مسیحی و بودایی تقسیم شده است.  در فصل اوّل پایان نامه به ذکر کلیات تحقیق اعم از بیان مسأله، اهمیت و ضرورت، اهداف و روش تحقیق می پردازیم. در فصل دوم مفاهیم مهم و اصلی تحقیق را جدا از یکدیگر معرفی می­کنیم. در فصل سوم، بعد از اینکه با مبانی نظری آشنا شدیم، یافته های تحقیق را در ازتباط با موضوع تحقیق با تجزیه و تحلیل در سه بخش کلی ارائه خواهیم داد. در فصل چهارم، به جمع بندی یافته ها و نتیجه گیری کلی می پردازیم.      

با توجه به اینکه جبران خلیل جبران در کشور لبنان و خانواده ای مسیحی به دنیا آمده است و همچنین به سبب منثور بودن آثارش توجه دقیق و اشارات مستقیمی به عرفان های اسلامی، مسیحی و بودایی دارد و هیچ یک در نظر او بر دیگری  برتری ندارد، طوری که موفق می شود عرفان خود را ارائه دهد. عرفان او از اصالتی کهن برخوردار است و خواننده را از ابتدای مسیر تا پایان راه راهنمایی می کند. عقاید جبران خلیل جبران در آثار سهراب سپهری بازتاب محدودی داشته است.

سهراب سپهری چهار سال قبل از مرگ جبران خلیل جبران، به دنیا آمد. بنابراین امکان تاثیرپذیری از آثار جبران خلیل جبران وجود دارد. سهراب سپهری شاعر بود و نمی توانست به مفاهیم و موضوعات عرفانی اشاره مستقیمی داشته باشد. به همین سبب امکان دریافت­­های گوناگون و یا حتی غیر عرفانی از آثار او وجود دارد. و نمی توان عقیده­ی دقیقی در مورد آثار او ابراز داشت. سپهری به عرفان اسلامی بیشتر از سایر عرفان ها توجه داشته و از عرفان مسیحی کمتر از بقیه یاری گرفته است. می توان گفت، سپهری در زمینه­ی ارائه­ی یک عرفان تلفیقی از جبران خلیل جبران تاثیر گرفته است.

اصطلاحات دیوان دوره قاجاریه با تاکید بر آثار برجسته

 اصطلاحات دیوان دوره قاجاریه با تاکید بر آثار برجسته

 استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی                 استاد مشاور :  دکتر محمد امیر عبیدی نیا

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                  نام دانشجو : سیامک حسینقلی زاده

  تاریخ دفاع :24/11/90                                 نمره : ۷۵/۱۷

       چکیده :

      اصطلاحات دیوانی اصطلاحاتی است که در سازمان های اداری و حکومتی اعم از دربار و دیوان تداول داشته است. این پژوهش کوششی است در جهت گردآوری و دسته بندی و شرح اصطلاحات اداری و دیوانی ایران سال های 1173 تا 1304 ه.ش)قاجاریه) و شامل نه فصل عمده در زمینه نهاد های دیوانی که به مثابه دستگاههای اجرایی است می باشد. اصطلاحات دیوانی-اداری عصر قاجار همانند سایر اصطلاحات در اعصار دیگر، در حوزه ی تخصصی خود از معانی و کاربردهای ویژه ای برخوردار هستند و بیشتر در کار با اسناد بیوتات، فرمان ها و مکاتبات دولتی، رسومات مالیاتی و تشکیلات وزارتخانه ای مورد استفاده قرار می گرفت و تحت الشعاع پنج وزارتخانه مالیه (دارایی) داخله (کشور) جنگ، خارجه و دربار بود و پاره ای اصطلاحات نامأنوس دارد که امروزه متروک است. در کلیه اصطلاحات مذکورسعی شده تا از بحث نظری اجتناب شود و هر مدخل به عنوان یک اصطلاح دیوانی مورد بررسی قرار گیرد. نتایج تحقیق حاضر حاکی از آن است که بنا به اوضاع سیاسی، اجتماعی-فرهنگی عصر مزبور، حضور فراگیر دولتهای اروپایی در منطقه و به طبع آن توسعه ی تدریجی روابط خارجی، الگو گرفتن تشکیلات دیوانی و اداری دوره مذکور از دوره ی صفویه و زبان رسمی درباری، می توانند از عوامل مهمی در تغییرات و تحولات در تشکیلات دیوانی و تفسیر و تطور معنایی واژگان محسوب بشوند.

واژگان کلیدی: اصطلاح دیوانی، اصطلاح اداری، عصر قاجار، متون نثر

مسائل اجتماعی درقصاید محمدتقی بهار

 مسائل اجتماعی درقصاید محمدتقی بهار

 استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی                 استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر شمسی علیاری                 نام دانشجو : مصلح شریف پور مقدم

  تاریخ دفاع :27/11/90                                 نمره : ۷۵/۱۷

     چکیده :

انقلاب مشروطیّت، یکی از تحوّلات بزگ اجتماعی در ایران معاصر است که در بسیاری از شؤون اجتماعی کشورمان مؤثر بوده است. از جمله این تأثیرات،می­توان به تأثیر انقلاب مشروطه در زمینه­ی ادبیّات و شعر شاعرانی همچون ملک­الشعرای بهار اشاره کرد. مسائل اجتماعی و سیاسی در قصاید محمّد تقی بهار بیشتر از هر موضوعی به چشم می­خورد. بخش عمده­ی این پژوهش به مسائل اجتماعی در قصاید محمّد تقی بهار و عده­ای از شاعران مشروطه­خواهی پرداخته شده است. ابتدا فصل اوّل با معرّفی کلّی         ملک­الشعرا و قلم و آثار او ازآغاز زندگی تا مرحله­ی مرگ می­باشد. در فصل دوّم به مطالبی چون استقلال، آزادی، انتخابات، بیگانه ستیزی تجدّد و ترقّی، روزنامه و سانسور،تعلیم و تربیت، صلح، توجّه به افکار عمومی،مبارزه با خرافات، جمهوری،جنگ، جهل و نادانی و زن و حجاب، وجود احزاب سیاسی و حقوق و مساوات، مدرسه، علم و دانش و عدالت خواهی، قانون، مبارزه با خرافات، مجلس و ملّت و وطن، امر به معروف و نهی از منکر، کارگر و حقوق کارگران توجّه شده و در فصل سوّم آن به بررسی تأثیر مشروطیّت بر شعر بهار و رویدادهای دوره مشروطه همچون جلوس پادشاهان بر تخت سلطنت و هرج و مرج حکمرانان و دخالت بیگانگان و استعمارگران در مسائل داخلی کشور، تاج­گذاری رضاشاه و مسائلی از این قبیل می­باشد. در نهایت در فصل چهارم مسائل اجتماعی و رخدادهای سیاسی در شعر بهار علاوه بر اشتراک دیدگاه او با شاعران، مسائل دیگری از قبیل: اقسام آزادی، اتّحاد، اختلاف بین طبقات، پادشاه، تورم و گرانی، دین، دولت، زن و تعلیم و تربیت، سنّت، غرب و تقلید از آن، فرهنگ، ورزش و بازتاب آنها در افکار عمومی و عکس­العمل مستبدین به گونه­ای در معرض دید قرار گرفته که چهارچوب نگرش   ملک­الشعرا در آثارش منعکس شده است.

کلید واژه: مشروطیّت، محمّدتقی بهار، اجتماع، آزادی، مردم

جایگاه زن در آثار عطار نیشابوری

 جایگاه زن در آثار عطار نیشابوری

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                            استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر محمدکاظم هاشمی                    نام دانشجو : نسرین سعادتی

  تاریخ دفاع :30/11/90                                           نمره : ۵/۱۷

         چکیده:

انسان از شیره ی وجود زن،اولین زمزمه ی عشق و ایثار را می آموزد و در دامان صبر وفداکاریش،انساینت را به ارمغان می برد و به حقیقت ، زنان ، وارثان حقیقی عطوفت و مهرند و تصویر زندگی در نگاه عاشقانه ی آن ها شکل می گیرد.در آثار تاریخی و ادبی کشورمان، زن در دو سیمای فعال و منفعل ،حضور داشته است؛ فعال به صورت زنان قهرمان و مادران تاریخ ساز و منفعل ، در سیمای زنان افسانه ها و معاشیق.در میان آثار فارسی ، آثاری یافت می شود که به حقیقت وجود زن پرداخته و حتی فراتر از جایگاه انسانی وی نگریسته اند،از آن جمله می توان به اشعار پیراسرار «عطار نیشابوری» اشاره کرد، به گونه ای که زنان در شعر او، در قالبمادر،همسر و به عنوان مظهر عشق و دلدادگی، پارسایی و خردمندی ظاهر میشوند.در آثار این شاعر برجسته ، نقش و تأثیر زنان ،مشهود است .با بررسی دقیق این آثار می توان سیمای زنان را در قالب مادر، همسر،معشوق،عاشق،عارف،حتی گاهی اوقات،فاسد و نیز خواهران و دختران عرفا،پیرزنان و کنیزکان مشاهده کرد.

این پژوهش،جایگاه زن در آثار عطار نیشابوری را دنبال می نماید،زنانی که در این آثار،نقش آفرینیمی‌نمایند و کنیزکان، معشوقان، و پیرزنان هم با پند و اندرزهای خود جایگاه خاصی دارند و از تأثیرگذاری،بی بهره نمانده اند.و به طور کلی،سیمای زن در نقش مادر، همسر، معشوق،عارف، وسایر موارد با توجه به نمونه های آن در آثار عطار بررسی می شود.                                                                                                   

واژگان کلیدی : زن ، عارف ، عطار نیشابوری ، مادر ، معشوق ، همسر

آسیب شناسی اجتماعی در قابوسنامه و کیمیای سعادت

 آسیب شناسی اجتماعی در قابوسنامه و کیمیای سعادت

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                         استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                         نام دانشجو : ارزو حسن زاده ارنایی

  تاریخ دفاع :23/11/90                                        نمره : ۱۷

          چکیده:

        آسیب های فردی و اجتماعی به صورت انحراف، خطا، بی نظمی، اختلال و مانند آن، موضوعی است که در همه زمان ها، افراد و جوامع با آن درگیر بوده اند. به دلیل تغییرات اجتماعی در جوامع، آسیب ها در هر دوره ای  متفاوت است.

آسیب ها به عنوان یک بیماری اجتماعی همواره مورد توجه اندیشمندان و بزرگان علم و فرهنگ بوده است؛ این موضوع از دیدگاه شاعران و نویسندگان بزرگ نیز پنهان نمانده و آنان هم با زبان خود آن را مطرح کرده اند. در این پژوهش برخی از موضوعات اساسی مانند: هنجار و ناهنجار، نسبی بودن آسیب ها، برخی ریشه ها و زمینه های آسیب ها، نابسامانی اجتماعی و مسائلی همچون مفاسد اخلاقی، مفاسد مالی، ریا و نفاق، کینه و حسد، حرص و طمع و گناه و ... از دیدگاه دو تن از بزرگان ادب فارسی– امیر عنصرالمعالی و امام غزّالی-  در دو اثر گرانبهای پندآمیز و اخلاقی – قابوسنامه و کیمیای سعادت- مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته و راهکارها و توصیه ها وتأکیدات تربیتی و اخلاقی در زمینه برطرف کردن این معضلات، عموما بصورت امر به معروف و نهی از منکر و در موارد پراکنده دیگر، با استفاده از حکایات، تمثیلات و آیات و روایات، داده شده است

بررسی و کنکاشی که بر روی این موضوع در این دو کتاب صورت گرفته، درواقع بیانگر شرایط اجتماعی، دینی، اخلاقی و گاه سیاسی حاکم بر جامعه در آن زمانها بوده و نشان می دهد که آسیب ها و معضلات و مشکلات اجتماعی، اموری ثابت و همیشگی نیست بلکه ممکن است که مساله ای که در عصر و زمانه ای، امری معمول و مقبول بوده است، در روزگاری دیگر، امری بشدّت قبیح و زشت تلقی شود و برعکس، امور مذموم و زشت شمرده شده کهن، در گذر زمان و تاریخ، به امری مقبول و متعارف تبدیل شود.

واژگان کلیدی: آسیب اجتماعی،مفاسد اخلاقی، کیمیای سعادت، غزالی، قابوسنامه، امیر عنصرالمعالی

 شورا و مشورت در مثنوی وگلستان و بوستان سعدی

 شورا و مشورت در مثنوی وگلستان و بوستان سعدی

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                         استاد مشاور :  دکتر مهری پاکزاد  

  استاد داور : خانم شهربانو صحابی                          نام دانشجو : علی سروری

  تاریخ دفاع :30/11/90                                           نمره : ۵/۱۷

      چکیده : 

مولانا، در مثنوی، با تأسّی از قرآن، سیره­ی ­نبوی، داستان­های قرآنی و تاریخی «شورا و مشورت»  را یکی از اساسی­ترین اصول زندگی اجتماعی سیاسی انسان­ها دانسته و هم‏اندیشی با مشاور اهل و عاقل را، موجب پیشبرد اهداف اجتماعی و روشنگرنکات مبهم می‏داند.

مولانا مشکل و مسأله را مانند یک سخنران قدرتمند با مثالی روشن طرح کرده­است بلافاصله سراغ راه حل می­رود. رمز موفقیّت انسان را در مشورت کردن و استفاده از نظر دیگران معرفی می­کند. راز بهروزی و درامان بودن از حسد و حقد و کینه­ی دیگران را در راز­پوشی می­داند.

سعدی شیرازی نیز در بوستان و گلستان خود اگر چه کمتر از واژه­ی  مشورت و شورا  استفاده کرده، امّا آن دو کتاب خویش را به گل «رأی و نظر» آراسته­است. مشورت و تأمّل در هر امری را نشانه­ی رستگاری انسان می­داند و براین عقیده است که مردم هشیار، زمام عقل را به دست هوای نفس نمی­دهند چه در این صورت پشیمان خواهند شد.

با توجّه به موارد گفته­ شده، بررسی شورا و مشورت در میان پژوهش­های دانشگاهی در رشته ادبیات
علی­الخصوص شاهکارهای ادبی مانند مثنوی، گلستان و بوستان خالی به نظر می­رسید لذا نگارنده بدین مهم کمر همّت بست تا ضمن ارائه­ی تعاریف مختلف از شورا و مشورت با استناد به قرآن و حدیث و دیگر کتب دینی در این راستا در هشت فصل متفاوت موضوع را در آثار مذکور بررسی نماید.

فصل اوَل مباحث کلَی پایان­نامه شامل موضوع تحقیق، پرسش­های تحقیق،  هدف تحقیق، پیشینه­ی تحقیق و روش تحقیق می باشد که دور نمایی از پژوهش حاضر را نشان می­دهد. فصل دوم معانی لغوی شورا، مشورت، بایدها و نبایدهای آن را از دیدگاه های مختلف مورد بحث قرار می‌دهد. در فصل سوم به شورا، مشورت، ضرورت اهمیَت، شیوه، شرایط، ویژگی­ها و روش­ها و روش معاشرت و مشورت در مثنوی مولوی و تاثیرپذیری او ازآیات و روایات پرداخته می­شود. در فصل چهارم مشورت و جایگاه زن و همچنین زنان پسندیده و ناپسند و معیار و منش‌های یک زن مدیر قابل اعتماد و پشتیبان و طرف مشورت را مورد بحث قرار می‌دهد. فصل پنجم و ششم به شورا، مشورت و شرایط و ویژگی‌ها و تاثیر فردی و اجتماعی آن در بوستان و گلستان می‌پردازد. در فصل هفتم با پرداخت به مشورت و سیمای زن در بوستان و گلستان، سعدی را دراین دو اثر خود مورد سنجش قرار می­دهد. سپس با مقایسه‌ی مولوی و سعدی بسامد و درصد کلید واژه‌ها با نمودارهای مختلف نشان داده می‌شود. نتیجه­گیری کلَی، فهرست آیات،احادیث و ابیات فصل پایانی این پژوهش را تشکیل می‌دهد.

 کلید واژه‌ها: شورا، مشورت، مثنوی، مولوی، زن ،گلستان، بوستان، سعدی.

 

فرهنگ و عقاید مردم در مورد حیوانات در نظم کلاسیک

 فرهنگ و عقاید مردم در مورد حیوانات در نظم کلاسیک

 استاد راهنما : دکتر خاور قربانی                           استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی   

  استاد داور : دکتر مهری پاکزاد                             نام دانشجو : صبری حلاج

  تاریخ دفاع :4/12/90                                          نمره : ۵/۱۷

       چکیده :

پایان‌نامۀ حاضر، پژوهشی است در بیان فرهنگ و عقاید مردم دربارۀ حیوانات در ادبیات با تکیه بر ادبیات منظوم تا قرن هشتم. برای نیل به این هدف، از روش تحقیق تحلیل مفهومی استفاده شده است. روش کار به این ترتیب است که  کلیات تحقیق در فصل نخست آورده شده‌است و در فصل دوم تصویر حیوانات در ادبیات بررسی شده است؛ در تبیین این تصاویر ابتدا به معرفی حیوانات از دیدگاه زیست‌شناسی و فیزیولوژی پرداخته شده، سپس دیدگاه و عقاید مردم که توسط شاعران کلاسیک ایران تا قرن هشتم در متون منظوم نمود پیدا کرده، بررسی شده است. در این راستا با توجه به این که تصاویر ادبی بیشتر از مسائل و موضوعات زیست‌شناختی و فیزیولوژیکی، در شعر نمود پیدا کرده به معرفی  نمادها، کنایات، تشبیهات، اصطلاحات مختلف و ضرب‌المثل‌ها هم پرداخته شده است. نتیجه این که در میان حیوانات به کار رفته می‌توان کاربرد برخی را بیشتر از برخی دیگر دانست؛ مثلاً حیواناتی مانند مار، گاو، اسب، فیل، خر، گرگ، سگ و ... که در زندگی روزمرۀ مردم و فرهنگ آنان نقش داشته‌اند، در ادبیات هم نمود زیادی پیدا کرده‌اند در حالی که برخی دیگر مانند سوسمار، شترمرغ، صعوه، ققنوس، قندز و ... که در زندگی آنان چندان کاربردی نداشته‌اند، در متون منظوم هم زیاد انعکاس پیدا نکرده‌اند. این امر علاوه بر حضور یا عدم حضور آنان در زندگی مردم، گاهی به دلایل دیگری می‌باشد که یکی از آن‌ها نیاز شاعر در کاربرد آنان است؛ به عنوان مثال کاربرد اسب در شعر شاعران مداح بیشتر است چون جزئی از لوازم ممدوح بوده و زبان ایجاب می‌کرده که جزئیات آن به دقت توصیف شود. به طور کلی این مسأله علاوه بر آنکه نمود فرهنگ را در ادبیات نشان می‌دهد می‌تواند دال بر اهمّیت جایگاه حیوانات در ادبیات باشد.

واژه‌های کلیدی: ادبیات کلاسیک، حیوانات، عقاید، مردم.

بررسی لالایی ها در ادب فارسی و ادب کردی منطقه موکریان

 بررسی لالایی ها در ادب فارسی و ادب کردی منطقه موکریان

 استاد راهنما : دکتر مهری پاکزاد                 استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی   

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                 نام دانشجو : زلیخا خضری آذر

  تاریخ دفاع :27/11/90                                 نمره : ۱۷

     چکیده :

یکی ‌از شاخه‌های‌ فولکلور، ادبیات شفاهی است که شامل روایت‌های منظوم مانند ترانه‌ها، لالایی‌ها نوحه‌ها، بازی‌های‌ منظوم ‌و... ، همچنین‌ روایت‌های ‌منثور مانند اسطوره‌ها‌، قصه‌ها، چیستان‌ها، افسانه‌ها و... می‌باشد که این رساله به بررسی انواع لالایی‌های موجود در زبان‌های فارسی و کردی (به ‌ویژه، منطقه‌ی موکریان) می‌پردازد که علاوه بر تعلیم و تربیت کودکان‌، در انتقال مفاهیم بنیادی و ارزش‌های فرهنگی، مذهبی و تاریخی آنان موثر است.

در واقع، ادبیات شفاهی، بازتاب زندگی اجتماعی و فرهنگی مردم، شیوه‌ی کار و تولید آن‌ها و نشان ‌دهنده‌ی رفتار و منش و اندیشه و احساس و مذهب و اخلاق و اعتقادات هر جامعه است که بعضاً هنوز هم صورت مکتوب نیافته و ثبت و ضبط نشده‌است. با مطالعه در آثار مهم کلاسیک، اعم از شعر و نثر، پی‌ می‌بریم که دست مایه‌ی این آثار به طور مستقیم و غیرمستقیم ادب شفاهی و عامه بوده است و در این میان، لالایی‌ها آغازگر ادبیات زنانه بوده‌اند که در پای گاهواره‌ی بچه‌هایشان شروع کرده‌اند و این زبان نسل به نسل انتقال یافته و همه‌ی ما بدون شک در مورد آن چیز هایی می‌دانیم. مادران ما با خواندن لالایی ‌گاهی برای ما سربلندی آرزو می‌کردند و گاهی سلامتی‌ و بعضی اوقات هم همراه لالایی‌ها خودشان را فدای ما می‌کردند.

زنان ایرانی از هر قوم و تباری در حفظ، انتقال و گسترش فرهنگ گذشتگان از نسلی به نسل دیگر، نقش به‌سزایی را برعهده دارند. لالایی، از منابع پرارزش مطالعه‌ی فرهنگ‌ عامه(فولکلور) در بین همه‌ی ملت‌هاست که اغلب مادران با انتخاب برگزیده‌ی اشعار و ملودی‌های عامیانه در قالب لالایی به ایفای این نقش می‌پردازند و میراث فرهنگی، مذهبی و موسیقایی قوم خود را به فرزندانشان منتقل می‌کنند.

 از آن‌جا که همه چیز را همگان دانند، از خوانندگان عزیز انتظار می‌رود کم‌ و کاستی‌های آن را با دیده‌ی اغماض بنگرند و امید است که مورد قبول واقع شود.

واژه‌های کلیدی: ادبیات شفاهی، ترانه، لالایی فارسی، لالایی‌ کردی، کودک، مادر.

 سبک شناسی اشعار هوشنگ ابتهاج

 سبک شناسی اشعار هوشنگ ابتهاج

 استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی                          استاد مشاور :  دکترفرهاد کاکه رش   

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                           نام دانشجو : شبنم رحمانی

  تاریخ دفاع :11/12/90                                            نمره : ۱۹

        چکیده :

      هوشنگ ابتهاج «ه.ا. سایه» یکی از بزرگترین شاعران غزل­سرای معاصر است که دارای سبکی خاص می­باشد ایشان آثار ارزشمندی را در طول سال­های متمادی شاعری­اش به تاریخ ادبیّات ایران تقدیم داشته است. زبان اشعار سایه بسیار ساده، روان و پر احساس است. اشعار بسیار شیرین و پر شوری را به رشته­ی تحریر در آورده است که خواننده با خواندن آن غرق در زیبایی­ها می­شود.

      مضمون کلّی دراشعار زیبای سایه بر یک چیز استوار نیست بلکه او در اشعارش همانند سبک خراسانی بسیار از طبیعت الهام گرفته است و عشق را در اشعارش بسیار زیبا به تصویر کشانده است.

      هدف این پژوهش آن بود که اشعار سایه را به روشنی بررسی کرده تا بتوان ویژگی­های سبکی وی را به کتابت در آورده و در اختیار همگان قرار داد چرا که سایه شاعر معاصر و غزل­­سرایی بزرگ است که هنوز هم برای اقلیّت مردم ناشناخته است.

     قالب و زبان در اشعار هوشنگ ابتهاج سنّتی بوده امّا مفاهیم و مضامین، اندیشه­ها و پیام­های نو دارد و زمان و مکان و عقیده و حتی زیبایی­شناختی، به زبان و بیان و افکار او سبکی ویژه بخشیده و بیان مضامین اجتماعی را در قالب غزل به اوج رسانده است.

واژگان کلیدی:  هوشنگ ابتهاج، سبک­شناسی، مختصات زبانی، فکری، ادبی

 

جلوه های تجارب روزمره زندگی در مثنوی مولوی

 جلوه های تجارب روزمره زندگی در مثنوی مولوی

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                          استاد مشاور : دکتر مهری پاکزاد                 

  استاد داور : دکترمحمدکاظم هاشمی                         نام دانشجو : یوسف رشیدی

  تاریخ دفاع :11/12/90                                              نمره : ۷۵/۱۶

       چکیده :

بررسی مسایل روزمره و جامعه‌شناسی یکی از مهم‌ترین ارکان علوم در جوامع بشری بوده که عالمان و نویسندگان از قدیم در کتب ادبی نظم و نثر به آن پرداخته‌اند. خلق هر اثری که منشأ وجودی آن اندیشه‌ی خلاق و پویا باشد در جامعه تأثیر بیشتری از خود گذاشته است. این پایان‌نامه به منظور روشن ساختن میزان تأثیر اندیشه‌های بلند، معانی و مفاهیم اجتماعی، اخلاقی، عرفانی و مسایل روزمره‌ی تربیتی در مثنوی می‌پردازد. دیدگاهها و نظریات جامعه‌شناسی در قالب مسایل روزمره در رشد و تکامل اجتماعی و فرهنگی جوامع بشری بسیار مؤثر است.

مولانا نظریات اجتماعی، عرفانی و تربیتی و اخلاقی خود را در قالب قصه و حکایت بیان نموده است. او عقیده دارد قصه و حکایت به مثابه پیمانه و معانی و مفاهیم عمیق در حکم دانه و حبوبات است در این طرز تلقی، آنچه مهم و ارزشمند است دانه و حبوبات است نه ظرف و پیمانه!

پایان‌نامه‌ی حاضر شامل پنج فصل است؛ فصل اوّل کلیات طرح را از جمله: اهداف، انگیزه، پیشینه و... . فصل دوم، شرح حال و زندگی مولانا را در بردارد، فصل سوم، تعاریف مقدماتی در مورد مسایل روزمره و جامعه‌شناسی را شامل می‌شود، فصل چهارم که متن اصلی تحقیق را در خودی جای داده به مسایل روزمره‌ای که در مثنوی به آن‌ها اشاره شده می‌پردازد و به همراه شاهد مثال به توضیح آن‌ها می‌پردازد، فصل پنجم نیز مباحثی نظیر نتیجه‌گیری، پیشنهاد، کشف‌الابیات و فهرست منابع را در خود جای داده است.

کلید واژه: مولانا، مسایل روزمره، جامعه‌شناسی، قصه و حکایت، قرن هفتم، نظرات عرفانی، تربیتی و اخلاقی.

اسلوب معادله در اشعار صائب تبریزی

 اسلوب معادله در اشعار صائب تبریزی

 استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                 استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                           نام دانشجو : فرامرز شیخی

  تاریخ دفاع :  28 /7/90                                         نمره : ۱۸

        چکیده :

        صائب تبریزی یکی از شاعران معروف سبک هندی( اصفهانی) است که به علّت سادگی  زبان و استفـاده از اصطلاحات کوچه و بازار توانست در بین مردم زبانـــزد شود .یکی از مشخّصه های اصلی صائب در بیان اشعار استفاده از اسلوب معادله است . اسلوب معادله آن است که شاعر در یک مصراع دانشی را بیان و در مصراعی دیگر معادلی عینی از زندگی روزمرّه برگرفته و ارائه دهد که این مصراع در حکم مصداق و نمونه برای مصراع دیگر باشد .

       تلاش نگارنده در این پژوهش برآن است که به شناخت اسلوب معادله بپردازد و بازتاب آن را در اشعار صائب مورد بررسی قرار دهد .

       این تحقیق در یک مقدّمه و چهار فصل نگاشته شده است. فصل اوّل در خصوص دولت صفوی می باشد ، فصل دوم به معرّفی اسلوب معادله می پردازد، فصل سوم شناخت نامه‌ی صائب است و فصل چهارم شواهد شعری اسلوب معادله  که در دیوان صائب نمود پیدا کرده ، استخراج گردیده اند و آن ها نیز در سه بخش الف) اعتقادات، حقایق و باورها ب) فضائل ،ستایش و توصیه به آن ها ج)رذایل، نکوهش و توصیه به اجتناب از آن ها قرار گرفته اند .در پایان نوشته نیز نتیجه گیری و نمایه ها قراد دارد.

    واژگان کلیدی: صائب ، سبک ، تمثیل، اسلوب معادله ، غزل ، ارسال المثل 

دادگری در دوره پهلوانی شاهنامه فردوسی

                                                                                                                                                                                دادگری در دوره پهلوانی شاهنامه فردوسی

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                          استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                          نام دانشجو : ناهید علی نژاد

  تاریخ دفاع :4/8/90                                             نمره : ۷۵/۱۷

      چکیده :

دادگری جوهره و چکیده ی همه ی خوبی ها و شایستگی های انسان است و در جهان بینی توحیدی فردوسی به منزله ی زیربنای سعادت و مهم ترین وسیله ی رهایی فرزندان آدمی از هر پلیدی است. شاهنامه به دست انسان کلیدی می سپارد تا گام در جـهان راستی، آرامش، دادگـری، مردمی، خـداپرستی، میهن دوستی، پهلوانی و مردانگی و ارزش های والای انسانی بگذارد.

     در این پژوهش نگارنده ضمن بررسی ادبیّات سیاسی و دادگری در شعر برخی شاعران، با تأمّل در شاهنامه دادگری و بیدادگری شاهان را به ویژه، در دوره ی پهلوانی از ابتدای سلطنت فریدون تا پایان  دوره ی گشتاسب، بر اساس ترتیب زمانی دسته بندی نموده است و به بررسی دادگری و بیدادگری شاهان و شورش های مردمی علیه بیدادگری پرداخته و به اقدامات سیاسی، نظامی، اجتماعی، فرهنگی، دینی و ...شاهان اشاره کرده است؛ تا کنش ها و منش های آنان را در ارتباط با طبقات اجتماعی، دین و آیین و باورهای مربوط به دوران آنان بشناسیم. این مطالب، گویای این حقیقت است که هر زمان پادشاه دادگر، خردمند و دینداری حکومت کرده است، مردم در سایه ی عدل او با آرامش و آسایش زیسته و فرهنگ پویا و تمدّن باروری را پی ریزی نموده اند.

      با توجّه به تأثیرگذاری برخی از پهلوانان نامدار در شاهنامه، نگارنده به بررسی دادگری و دادخواهی و احیاناً بیدادگری آنان نیز با رعایت اختصار پرداخته و به مناسبت ابیاتی را از شاهنامه نقل کرده است.

   واژگان کلیدی: شاهنامه، دادگری، بیدادگری، دادخواهی، شاهان، پهلوانان.

بررسی وتحلیل انواع زمان و وجه در گلستان سعدی و روضه خلد مجد خوافی با رویکرد تطبیقی

بررسی وتحلیل انواع زمان و وجه در گلستان سعدی و روضه خلد مجد خوافی با رویکرد تطبیقی

 استاد راهنما : دکتر غلام محمد فقیری                استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی

  استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                 نام دانشجو : علی فاطمیان

  تاریخ دفاع :11/10/90                                 نمره : ۲۰

        چکیده‌‌‌ :

سبک­شناسی تطبیقی به منظور مقایسه­ی دو یا چند اثر، دوره، مکتب و... به بررسی مشخصه­های سبکی آن می­پردازد. در رساله­ی حاضر نیز انواع مشخصه­های زمان و وجه در گلستان سعدی و روضه­ی خلد با رویکرد فوق با یکدیگر مقایسه شده­است. مسئله­ی تحقیق کشف میزان تقلیدی بودن روضه­ی خلد بوده و هدف آن شناخت میزان تشابه و تفاوت دو اثر در مقوله­ی زمان و وجه است. حوزه­ی تحقیق به لحاظ مبانی نظری سبک­شناسی نقش­گرا و از نظر روش سبک­شناسی پیکره­ای است. روش تحقیق از نوع کیفی- کمّی است، متغیّرهای آن شامل 16 نوع زمان و 14 نوع وجه می­باشد و واحد تحلیل جمله بوده که از جامعه آماری گلستان (7510 جمله) و روضه­ی خلد (15672) به روش نمونه­گیری سیستماتیک انتخاب شده­است. یافته­های این تحقیق نشان می دهد که دو اثر در متغیّر وجه خبری دارای تشابه معنی داری است، گلستان 77% و روضه­ی خلد 76%. همچنین دو اثر در مقوله­ی زمان گذشته، حال، امر و آینده نسبتاً مشابه­اند، گلستان به ترتیب 45%، 49%، 5% و 1% و روضه­ی خلد به ترتیب 51%، 43، 6% و 0%. شواهد آماری نشان می­دهد که روضه­ی خلد به لحاظ نوع نگرش، تعامل با هستی، صدای دستوری و سبک روایی بسیار تحت تأثیر گلستان بوده­است.

کلید‌‌‌واژه‌‌‌ها: گلستان سعدی، روضه­ی خلد مجد خوافی، سبک‌‌‌شناسی تطبیقی، نقش‌‌‌گرایی، متغیّرِ زمان و وجه، کیفی، کمّی.

بررسی ومقایسه ارداویراف نامه با سیرالعباد الی المعاد سنایی

بررسی ومقایسه ارداویراف نامه با سیرالعباد الی المعاد سنایی

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی

  استاد داور : دکتررؤیا سیدالشهدایی                 نام دانشجو : مسعود نباتی

  تاریخ دفاع :15/10/90                                  نمره : ۱۸

      چکیده :

      سرنوشت و پایان کار انسان از دوران بسیار کهن،اندیشه­ی بشر را به خود مشغول داشته و در آثار اکثر ادبیان جهان به اشکال مختلف بروز کرده­است. برخورداری انسان از قوه­ی تخیّل وتلاش  او برای فرار از محدودیّت­های بشری ، او را به تفکّری ماورایی واداشته است که یکی از مجاری  به روز این تفکر، خلق سفرنامه­های روحانی و آن جهانی است. منشاء این نوع سفرنامه­ها که برای خود یک«نوع ادبی» جداگانه به وجود آورده­اند، معلوم نیست.اما شباهت­های معناداری که گاه  در آن­ها به چشم می خورد انسان امروزی را به تفکّر وکنجکاوی وا می­دارد. ادبیات ایران نیز از این امر مستثنی نبوده است،«ارداویراف­نامه» و «سیرالعبادالی­المعاد» سنایی ازجمله ی این «سفرنامه­های روحانی»می­باشند، که اولی نماینده­ی دین و آیین زرتشتی و دیگری نماینده­ی عرفان اسلامی و تقلید گونه­ای از معراج رسول(ص) می­باشد. دراین نوشتار سعی شده است تا با بررسی نکته به نکته این دو اثر مهم به بیان شباهت­ها و تفاوت­های آن­ها بپردازیم. وآن­ها را از جهات گوناگونی­ چون:ساختار،درون­مایه و مبانی فلسفی بررسی خواهیم کرد،وبه ذکر دیدگاه­های این دو جریان مهم دینی وعرفانی ایران در مورد سرنوشت انسان پس از مرگ خواهیم پرداخت وتصویر برزخ،دوزخ وبهشت را در آن­ها نشان خواهیم داد ونوع عقاب­ها ،پاداش­ها و جایگاه گناهکاران ونیکوکاران را در این دو سفرنامه مشخص خواهیم­کرد.

   کلیدواژه:ارداویراف­نامه، سیرالعبادالی­المعاد، سفرنامه­ی ­­­­­­­­­­­­­­­­تمثیلی، راهنما، برزخ، دوزخ، بهشت

فرهنگ تلمیحات غزلیات و قصاید سعدی

فرهنگ تلمیحات غزلیات و قصاید سعدی 

                                                                                                                                                                                   

 استاد راهنما : دکتر عزیز الیاس پور                 استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی                    

                                                           

استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                    نام دانشجو : اسماعیل مؤیدزاده

  تاریخ دفاع : 18/10/90                                        نمره : ۱۸

     چکیده :

     بدون شک جایگاه سعدی دراذهان ایرانیان و ادب دوستان منیع و والاست . آثار وی پیوندی جدا

ناپذیربا روح و جان مردمان این سرزمین دارد . کاربرد آرایه های ادبی در آثار سعدی بسیار بجا  و

پنهان است  . و کشف آن ها بر اعجاز شعر وی می افزاید . آرایه ی تلمیح نیز از جمله آرایه های پر  

کاربرد و جذّاب ادبیّات فارسی است که در آثار سعدی به طور وسیع کاربرد دارد .  

     پایان نامه ی حاضر به کاربرد آرایه ی تلمیح و بسامد آن در غزلیّات و قصاید سعدی می پردازد .

و از طریق احصای تک تک ابیات غزلیّات و قصاید ، تلمیحات موجود را استخراج کرده ، و آن ها را

با توجّه به امّهات کتب مرتبط تشریح کرده است .  

     هدف این پایان نامه آن است تا در یابد کدام ابیات و با چه موضوعاتی در صدر تلمیحات سعدی

قرار دارند . پس از کار کتابخانه ای و تحقیقات لازم به این نتیجه رسیده است که تلمیحات دینی ، بویژه

آیات قرآنی و داستان پیامبران در صدر موضوعات مورد توجّه سعدی قرار دارند . جداول و نمودارــ

های پایانی ، این نتایج را به نمودارهای کمّی تبدیل کرده اند .

واژگان کلیدی: سعدی ، تلمیح ، قصاید ، غزلیّات ، انواع ، تکرار

آئین زندگی در کیمیای سعادت و اخلاق ناصری

 آئین زندگی در کیمیای سعادت و اخلاق ناصری

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                         استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی  

  استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                         نام دانشجو : آزیتا توفیق علی ملک

  تاریخ دفاع : 12/7/90                                        نمره : ۱۸

        چکیده :

از آنجائیکه کتب اخلاق ناصری و کیمیای سعادت را می توان نقاط درخشانی در نثر ادبیات فارسی دانست، در این پژوهش کوشیده شده است تا این را از جنبه های گوناگون آیین زندگی مورد بررسی قرار دهیم. و نظرات امام محمد غزالی و خواجه نصیر الدین طوسی را در این زمینه های اخلاقی، تعلیم تربیت، حکومت، اعمال مذهبی و ... بدانیم.  بی گمان دانسته های نویسندگان متون منثور فوق الذکر، که از یکسو، ریشه در فرهنگ ایرانی - اسلامی سده ها پیشین دارد. و از سویی دیگر از فرهنگهای گوناگون دیگری سرچشمه گرفته، همراه با تجربیات شخصی این نویسندگان در زمینه های مختلف زندگی، آموزشهای سودمندی را برای روبرو شدن با گرفتاریها، و بهره برداری از فرصتها به دست می دهد؛ که کاربرد این آموزشها، راه رسیدن به کامیابی را هموارترمی سازد. در انجام این پژوهش، با بررسی کتابها و رساله های اخلاقی یاد شده، و برگه برداری درباره موضوعات گوناگون، کوشش شده تا هر آنچه را که کاربرد آن یاریگر انسان در بهتر زیستن و بدست آوردن خوشبختی در دو جهان می گردد. و نویسندگان فوق الذکر، بطور مستقیم یا غیرمستقیم، در کتب کیمیای سعادت و اخلاق ناصری به آن اشاره کرده اند. گردآوری شود.

در کتاب اخلاق ناصری به  نقش زن و اعمال و آیین های مذهبی هیچ توجهی نشده است و در کتاب کیمیای سعادت به مسئله حکومت و مردم کمتر پرداخته شده است. بقیه موارد کم و بیش مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته اند.

ساختارهای نحوی زبان مقالات شمس

 ساختارهای نحوی زبان مقالات شمس

 استاد راهنما : دکتر خاور قربانی                           استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی  

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                         نام دانشجو : نازیلا شلماشی

  تاریخ دفاع : 11/7/90                                        نمره : ۱۸

     چکیده :

پایان نامۀ حاضر٬ پژوهشی است که به بررسی نقش های کلمات و چگونگی و  طرز قرار گرفتن آن در جمله می پردازد و نگاهی مختصر به سبک خاص شمس و دلایل تفاوت ها در ساختار نحوی این اثر با زبان عادی٬  تحت عنوان "ساختارهای نحوی زبان در مقالات شمس تبریزی" دارد. خواننده در این پایان نامه ضمن آشنایی با این اثر ارزشمند٬ از طرز بیان و شیوۀ گفتار او و ساختار خاص آن اطلاعاتی به دست      می آورد. روش تحقیق در این پایان نامه به شیوۀ کیفی و توصیفی-تحلیلی و ابزارگردآوری اطلاعات در آن به شیوۀ فیش برداری می باشد.

در پنج فصل تهیه و تنظیم شده است: فصل اول تحت عنوان کلیات٬ شامل مسائلی کلّی است که مورد پژوهش قرار گرفته است. فصل دوم٬ زندگی شمس و مقالات او را مورد بررسی قرار می دهد. فصل سوم مبانی نظری نحو در دستور زبان فارسی٬ تاریخچه ای از زبان و تدوین دستور زبان فارسی٬ درآخر به گروه٬ جمله و انواع آن٬ شبه جمله٬ اصوات٬ منادا٬ جملۀ دعایی می پردازد. فصل چهارم ساختار نحوی زبان در مقالات شمس را بررسی می کند که به نه بخش تقسیم بندی شده است: بخش اول مباحثی دربارۀ فعل را مورد بررسی قرار می دهد. بخش دوم به نهاد (فاعل و مسند الیه) و طرز قرار گرفتن آن در جمله و حذف آن می پردازد. بخش سوم مفعول و جایگاه آن را بررسی می کند. بخش چهارم بحثی دربارۀ مسند است. بخش پنجم متمم و انواع آن٬ بخش ششم بدل٬ بخش هفتم تمییز٬ بخش هشتم ترکیبات اضافی و وصفی٬ در بخش نهم به قید می پردازد. فصل پنجم دلایل تفاوت ها در ساختار نحوی این اثر با زبان عادی را مورد مطالعه قرار می دهد.

 نتیجه این که مریدان مولانا مقالات را از سخنان شمس یادداشت برداری نموده٬ خود او آن را کتابت نکرده و هر یک از مریدان با سبک و روش خود آن را نوشته اند. این عامل یکی از دلایل گسستگی و بریدگی مطالب آن است. چون شمس یک عارف است و در قیدوبند قواعد نیست؛ نوعی هنجار شکنی در زبان او دیده می شود. سخنانش برگرفته از آیات و احادیث و حکایت هایی از قرآن است. نفوذ واژه های ترکی مغولی در دورۀ شمس متداول بود٬ این واژه ها اگرچه از لحاظ واژگانی تاثیر کمی گذاشته اند٬ اما   می تواند از لحاظ ساختار تاثیر پذیر باشد.

واژۀ کلیدی: شمس٬ مقالات٬  ساختار٬ نحو٬ سبک

بررسی اسرائیلیات در کشف الاسرار میبدی

 بررسی اسرائیلیات در کشف الاسرار میبدی

 استاد راهنما : دکتر خاور قربانی                           استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی  

  استاد داور : آقای امیر سلیمی اقدم                     نام دانشجو : زهرا خضری

  تاریخ دفاع : 12/7/90                                        نمره : ۱۸

          چکیده :  

اسرائیلیّات به معنای داستان یا افسانه­ایست که منشأ اسرائیلی دارد و از یک منبع یهودی سرچشمه گرفته است ولی در اصطلاح مفسّران و محدّثان این اصطلاح مفهوم وسیعتری به خود گرفته و شامل تمام
 افسانه­های کهنی است که از گذشتگان وارد تفسیر، حدیث و تاریخ شده است. تاریخ ورود اسرائیلیات را عصر صحابه و حدفاصل بین وفات رسول خدا(ص) و عصر تابعین دانسته­اند.

تفاسیر اسلامی در مواجهه با اسرائیلیات مواضعی متفاوتی را اتّخاد کرده­اند. برخی تنها آنها را نقل کرده و از نقد و بررسی آن خودداری کرده­اند. برخی سند این روایات را آورده­اند ولی به جز موارد اندک، به نقد آن نپرداخته­اند و برخی دیگر پس از نقل و ذکر سلسله سند آنها،به نقد و بررسی آنها پرداخته­­اند.از جمله این تفاسیر می­توان به تفسیر کشف الاسرار میبدی اشاره کرد،هدف کلی تحقیق آن است که ضمن بررسی نحوۀ تأثیر اسرائیلیات در کشف الاسرار میبدی و به ویژه در داستان­های آن ، عوامل مؤثر بر ورود اسرائیلیات در این تفسیر عظیم­ نیز شناسانده شود..این پایان­نامه در پنج فصل تهیه گردیده است : فصل اول تحت عنوان کلیات شامل کلیاتی در مورد پژوهش انجام شده می­باشد،فصل دوم به بررسی زندگی نامه میبدی و آثار و احوال وی می­پردازد،فصل سوم پایان­نامه به معرفی اسرائیلیات و بررسی عوامل مؤثر آن در واردشدن به تفاسیرتعلق دارد، فصل چهارم در داستان آفرینش است و فصل پنجم به بررسی اسرائیلیات در داستان پیامبران اختصاص دارد. نکته قابل اهمیت آن است که از عوامل ورود اسرائیلیات به تفاسیر قرآن ایجاز
 آیه­های قرآنی است، کوتاه بودن آیه­ها و همچنین روحیه کنجکاوی مردم به جزئیات وچیزهای بدیع  و همچنین ابهام از دلایل ورود اسرائیلیات و خرافه پردازی در تفاسیر قرآنی بوده است. 

واژه های کلیدی: اسرائیلیات، میبدی، کشف الاسرار، داستان­های کشف الاسرار

روانشناسی آثار صادق چوبک

 روانشناسی آثار صادق چوبک

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                        استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی

  استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                            نام دانشجو : ثریا قادری

  تاریخ دفاع : 15/7/90                                            نمره :   ۵/۱۹

     چکیده :

       در ادبیات هر کشوری ، کسانی بوده اند که برای بالا بردن سطح آگاهی و روشن نمودن اذهان عمومی و همچنین برای رهنمود کردن مردم به سوی بهروزی و سعادت و خوشبختی گام برداشته اند و در این راه کوشیده اند که با به تصویر کشیدن زشتی ها و زیبایی ها ، فقر و فلاکت و ظلم به تشریح و تبیین مسایل اجتماعی و بیان مشکلات طبقات فرد است و محکوم جامعه ی عصر خود بپردازند و تبعات و پیامدهای منفی آن را که دامن گیر افراد بی شماری از اجتماع می شد ، بیان کند تا مسیری جدید فراروی نویسندگان ایرانی گشوده باشد .                                                                                      

     صادق چوبک نیز از جمله ی این بزرگانیست که با انگیزه ی قوی نویسندگی خود تا در آنجا که در توان داشته ، اوضاع نابسامان وقت خویش و احجاف هایی که از جانب طبقه ی حاکم بر طبقات ضعیف جامعه وارد می گردید را نشان می دهد . وی قصد داشته است که با سیر اندیشه و تحول فکری خود به پیشرفت و اعتلای کشور و جامعه اش کمک کند . آثار این نویسنده ، بازنمایی از زندگی مردم جامعه است که مشتمل بر عادات ، رفتارها و خلق و خوی کاراکترهای هر یک از اثرها می باشد .   در این پژوهش سعی شده است که به بررسی مسائل روانشناسی در آثار این نویسنده ی معاصر ، پرداخته شود و مورد تجزیه و تحلیل و کنکاش قرار گیرد.                                                                          

       پایان نامه ی حاضر در ده فصل تدوین شده است که حدود صد و پنجاه صفحه می باشد ، در بردارنده ی حیات ادبی و آثار نویسنده ، شیوه ی نویسندگی ، خلاصه ی داستان ها ، شخصیت پردازی ، بحث روانشناسی و مواردی دیگر است و بر این اساس سعی شده است با بررسی و پژوهش درباره ی موارد فوق ، شواهدی بارزتر از شناخت چوبک بدست داد ؛ بر همین مبنا به بررسی این مسایل پرداخته شده است . این پژوهش جدای از جدید و بکر بودن می تواند مأخذی مناسب برای تحقیقات علمی و ادبی به ویژه در مورد این نویسنده باشد و اطلاعاتی مفید به پژوهشندگان وخوانندگان چوبک ارائه دهد .                                                                                        

 کلید واژه ها :   صادق چوبک، روانشناسی ، جامعه ، شخصیت ، مرگ

 بررسی موضوعی مناجات نامه خواجه عبداله انصاری ( از نظر شریعت و عرفان )

 استاد راهنما : دکتر عزیز الیاس پور                            استاد مشاور :  دکتر خاور قربانی

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی                             نام دانشجو : جمال غلامعلی

  تاریخ دفاع :30/11/90                                               نمره : ۷۵/۱۷

       چکیده:

      پایان نامة حاضر پژوهشی است در موضوع شریعت و عرفان، که به بررسی مناجات‌های خواجه عبدالله انصاری می‌پردازد. از آن جایی که خواجه عبدالله انصاری از جمله بزرگ‌ترین نظریه‌پردازان عرفانی است از این رو مناجات‌های وی گنجینه ای از مسائل عرفانی و شرعی به حساب می‌آید، بنابراین هدف از این پایان نامه استخراج مفاهیم عرفانی و شرعی و تفسیر آن‌ها از کتب معتبر عرفانی و شرعی و همچنین دسته‌بندی آن مفاهیم و تأثیر آموخته‌های دینی و عرفانی خواجه عبدالله بر مناجات‌هایش می‌باشد. لذا به منظور روشن شدن بیشتر موضوع، سعی گردیده است با استفاده از روش کیفی از نوع تحلیل مفهومی به جمع بندی مطالب پرداخته شود.

     این پایان‌نامه دارای شش فصل بدین ترتیب می‌باشد؛ در فصل اول، به کلیات تحقیق اشاره شده است. در فصل دوم، شرح احوال، افکار و آثار خواجه عبدالله انصاری آمده است. در فصل سوم، عرفان از دیدگاه خواجه عبدالله و همچنین اصطلاحات عرفانی در مناجات نامه آمده است. در فصل چهارم، به فقه و فواید آن اشاره شده است. در فصل پنجم، اصطلاحات شرعی در مناجات نامه ذکر شده است و در فصل ششم، به نتیجه‌گیری، پیشنهاد و فهرست‌ها اشاره گردیده است.

 نتیجه اینکه کاربرد اصطلاحات عرفانی چون: وقت، قرب، قبض و بسط در مناجات نامه بیشتر از دیگر اصطلاحات دیده می شود و همچنین کاربرد اصطلاحات عرفانی در مناجات نامه بیشتر از اصطلاحات شرعی است.

کلید واژه‌ها: خواجه عبدالله انصاری، مناجات نامه، عرفان، شریعت

سیمای زن در شعر شاعران معاصر ( کردی ، فارسی )

                                                                                                                                                                            سیمای زن در شعر شاعران معاصر ( کردی ، فارسی )

      استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                استاد مشاور :  آقای رحیم عبدالهی

     استاد داور : آقای مصطفی یگانی                     نام دانشجو : ناصرکاکه ممی

      تاریخ دفاع : 15/6/90                                     نمره :

خاطرات شهریار از لابلای اشعارش

 خاطرات شهریار از لابلای اشعارش

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : خانم شهربانو صحابی             نام دانشجو : رقیه  یاراحمد نسب

  تاریخ دفاع : 20/6/90                                نمره : ۷۵/۱۷

      چکیده:

شهریار شاعری است که شعرهایش آینه  تمام نمای خاطراتش از زندگی روزمره است. وی در اشعارش ادوار مختلفی از حیاتش را تجربه کرده است. که در این میان چهار دوره از حیات شعری وی از باقی ادوار مشخص تر و ملموس تر است:

1. دوره ی کودکی که بیشتر در اشعار ترکی «حیدر بابایه سلام» به چشم می خورد و در آن بیشتر از بازیهای دوران کودکی، آداب و رسوم و فرهنگ روستایی، تک تک کسانی که در روستای آنها زندگی می کردند و شهریار خاطره ای از هر کدام داشت و... یاد می کن

2. دورۀ جوانی که با رفتن به تهران و در گیری با عشقی مجازی و انسانی شروع می شود. وی در این دوره در شاعری به اوج خود می رسد و «حافظ زمان» لقب می گیرد چرا که غزل های عاشقانۀ فراوانی یا در رثای یار، یا در جفا و نامهربانی یار سروده است.

3. دورۀ میانسالی که با نیما وشعر «افسانه» آشنا می شود وتحت تأثیرآن، اشعارنوی زیبا یی می سراید. که در این گونه اشعار نیز بیشتر بر روی خاطرات گذشته تکیه دارد

4. دورۀ پیری و پختگی، که به عرفان و عشق حقیقی روی می آورد. ولی با این حال از یاد معشوق غافل نیست و خاطرات آن زمان را در ذهن یادآوری می کند.

کلید واژه ها: خاطرات، حیات شعری، دوره­ی کودکی، حیدر بابایه سلام، عشق مجازی، خانواده ، عشق حقیقی

بررسی اصطلاحات عرفانی در احیاء علوم الدین امام محمدغزالی

 

بررسی اصطلاحات عرفانی در احیاء علوم الدین امام محمدغزالی

 استاد راهنما : دکتر خاور قربانی               استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر مهری پاکزاد              نام دانشجو : ایلقار محمدی نیگجه

  تاریخ دفاع : 20/6/90                           نمره : ۱۸

        چکیده :

در کتب عرفانی مجموعه‌ای از مقامات، منازل، حالات و رموزی وجود دارد که احتیاج به شرح و بسط بسیار دارد البته عارفان و شاعران بسیاری از جمله مولانا، عطار، کلابادی و هجویری به شرح و بیان آن‌ها در قالب نظم و نثر پراخته­اند و کتاب‌هایی در این مورد نوشته شده است.

غزالی نیز از عالمان عارفی است که در «احیاء علوم الدین» به بررسی و شرح بسیاری از اصطلاحات در این زمینه پرداخته است.

در این ایان نامه سعی شده است که اصطلاحات و مقامات عرفانی از دیدگاه این عارف بزرگ در احیاء علوم­الدین بررسی شود برای نیل به این هدف، تمامی اصطلاحات و مقامات و احوال عرفا در  چهار جلد احیاء علوم الدین بررسی شده و با دیدگاه‌های سایر عرفا نیز مقایسه شده است. این کار در سه فصل ارائه شده است؛ مبانی اصطلاحات تصوّف، مقامات و احوال در احیاء علوم­الدین بعد از بررسی اصطلاحات و مقامات در آن، به طور قطع نمی‌توان گفت که فقط دو قسم از احیاء علوم­الدین عرفانی هستند و اختصاص به علم باطن دارند چون غزالی حتی در اعمال ظاهری و عبادات و عادات هم تأویلات و تفسیرات روحانی کرده است حتی اصطلاحاتی در احیاء علوم الدین بکار رفته که در سایر کتب عرفانی دیده نمی‌شود. غزالی شرع و عرفان را در هم ادغام می‌کند و شرح بسیار متفاوتی از اصطلاحات عرفانی ارائه می‌دهد.

شرح و تصحیح اشعار خطی فارسی مصباح الدین ادب

 شرح و تصحیح اشعار خطی فارسی مصباح الدین ادب

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                استاد مشاور :  آقای فرهاد کاکه رش

 استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                      نام دانشجو : یوسف قادری اوزن قشلاق

 تاریخ دفاع : 16/6/90                                      نمره : ۱۸

      چکیده :

سرزمین ایران مهد علم و ادب و فرهنگ بوده و ادب و ادبیات در ایران ریشه‌یی بسیار کهن دارد و ادیبان و نویسندگان و شعرای بسیاری در خطّه‌ی گلگون ایران‌زمین قلم‌فرسایی نموده و اسب خیالات و ذهن و ذوق و سلیقه‌ی خویش را در عرصه‌ی پهناور ایران تازانده‌اند، یکی از این تک‌سوارن میدان شعر و ادب عبدالله بیگ مشهور به مصباح‌الدیوان و ملقب به ادب می‌باشد و دیوان اشعار کُردی و فارسی وی از ذخایر ارزشمند ادبی است که کانون عشق و شور و احساس است. قصاید و غزل‌های وی غنایی(عاشقانه ـ عارفانه) و دارای ریشه‌های عمیق در فرهنگ و ادب ایرانی ـ اسلامی است.

هدف اصلی پایان‌نامه، تصحیح، شرح و تعلیقات اشعار منتشر نشده‌ی فارسی و کُردی مصباح‌الدیوان، نقد و بررسی آثار منتشرشده‌ی وی‌ و معرفی نسخه‌هایی از اشعار خطّی شاعر اعم از فارسی و کُردی است.

پایان‌نامه دارای شش فصل است؛ فصل اوّل کلیات تحقیق، فصل دوم ادبیات کردی، فصل سوم زندگی احوال و آثار مصباح‌الدیوان ادب، فصل چهارم زیباشناسی در اشعار فارسی مصباح‌‌الدیوان ادب، فصل پنجم شرح تعلیقات اشعار کردی و فارسی، فصل ششم نتیجه‌گیری، پیشنهاد و کشف‌الابیات.

یکی از مهم‌ترین نتایج تحقیق این است که قصاید و غزل‌های مصباح‌الدیوان ادب اعم از فارسی و کُردی حاکی از عشق خالصانه و عارفانه نسبت به معشوق زمینی(نصرت‌خانم) و نیز معشوق آسمانی(خداوند) بوده و به سبک و سیاق شاعر شیرین‌سخن، سعدی شیرازی، شعر گفته و در این عرصه با هنرنمایی تمام، برگ زرّین دیگری به درخت تنومند ادبیات ایران زمین عرضه نموده است.

کلید واژه‌ها: مصباح‌الدیون ادب ـ قصاید ـ غزلیات ـ تصحیح ـ شرح و تعلیقات.

سیری در آثار و احوال علامه محمدباقربالکی ( مدرس کردستانی )

 سیری در آثار و احوال علامه محمدباقربالکی ( مدرس کردستانی )

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی               استاد مشاور :  آقای فرهاد کاکه رش

  استاد داور : دکتر فاطمه مدرسی                  نام دانشجو : امیر همتی نیا

  تاریخ دفاع : 16/6/90                                  نمره : ۱۸

       چکیده  :

       محمد باقر مدرس کردستانی متخلص به غریق یکی از استادان گرانقدر شعر و ادب و از متفکران برجسته شریعت اسلام و پیروان طریقت محمدی بوده­است. مروری مختصر بر تاریخچه­ی زندگانی کوتاه اما، پر بار ایشان به وضوح بیانگر این مطلب خواهد بود که آن عالِم، برای اعتلای پرچم دین مقدس اسلام از هیچ تلاش و کوششی فرو گذار ننموده است. یکی از خصوصیات بارزی که زندگانی روحانی و زوایای مختلف زندگی ایشان را تحت پوشش قرار داده است دارا بودن قلبی لبریز از عشق به خاتم النبیین، حضرت محمد (ص) است. ملا باقربالکی به خاطر دانش وافر،تدریس فراوان و پیوسته و به عنوان عالم زمانه در بین معاصران شهره ی خاص و عام بوده است و به مدرسی مشهور گشته است. وی شعر نیز سروده است و صاحب دیوان شعری نیز می باشد بالکی در این حوزه ملقب به غریق بوده است.

واژه­های کلیدی: محمد باقر بالکی، زندگی­نامه ، شیوخ و استادان ، آثار 

بررسی عناصرداستان درسی داستان مثنوی

 بررسی عناصرداستان درسی داستان مثنوی

 استاد راهنما : دکتر خاور قربانی               استاد مشاور :  آقای رحیم عبدالهی  

  استاد داور : دکتر شهباز محسنی               نام دانشجو : شیرین پیروتی

  تاریخ دفاع : 30/6/90                           نمره :  ۱۸

        چکیده :

      پایان­نامة حاضر نگاهی است ساختارشناسانه به عناصرداستان، چون پیرنگ، شخصیّت، گفتگو، زاویة­ دید، روایت، لحن، مکان و زمان یا همان صحنه و...که نگارنده بعد از  تحقیقی مفصل در رابطه با هر یک از از عناصر مذکور از زبان صاحب­نظران عرصة داستان وداستان­پردازی کاوش خود را در لابه لای سی داستان از مثنوی معنوی، در پنج فصل وتحت عناوینی بدین شرح به انجام رساند:

فصل اوّل: کلّیات تحقیق

فصل دوم: مفاهیم نظری در ادبیات داستانی

فصل سوم: معرفی عناصر داستان

فصل چهارم: ساختار مثنوی

فصل پنجم: بررسی عناصر داستان­های مثنوی با رویکرد تحلیلی

  تحقیق حاضر در بر دارندة نتایجی نیز بود که به صورت کلّی وفشرده می­توان اذعان داشت که مولانا تمامی عناصر داستانی رایج را در داستان­های خود رعایت کرده است که با اندکی تفاوت کاملاً منطبق با معیار­های رایج و استاندارد داستان نویسی معاصر است. واگر اختلافی جزئی نیز دیده شد به لحاظ    دیدگاه­های سنتی ورایج آن عصر می­باشد درحالیکه اهداف ومقاصد مولانا طرح قصه­هایی برای بیان  دیدگاه­های عرفانی است.

  لذا تکیة اصلی پایان­نامه بر جنبه­های ساختاری است نه محتوایی زیرا بررسی محتوایی داستان، خود مبحث دیگری می­طلبد، لکن درتبیین ساختار داستان، ناگزیر به برخی جنبه­های نمادین ومحتوایی نیز تا حد ضرورت اشاره شده است.

کلید واژگان: مولانا، مثنوی، داستان، عناصر داستان.

فرهنگ البسه در اشعار کردی و فارسی با تکیه بر اهم متون

 فرهنگ البسه در اشعار کردی و فارسی با تکیه بر اهم متون

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                            استاد مشاور :  دکتر مهری پاکزاد   

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                                نام دانشجو : پرنگ آذربار

  تاریخ دفاع : 31/6/90                                                 نمره : ۲۰

        چکیده:

تاریخ و خاستگاه لباس در زندگی انسان­ها قدمتی به دیرینگی آنان دارد. لباس هم از جنبه­ی مادّی و هم از جنبه­ی معنوی از اهمیّت ویژه­ای برخوردار است. این موهبت الهی به سبب کارکردهای مختلف، در زندگی آدمی از چنان اهمیتی برخوردار است که جزو نیازهای اولیه­ی انسان به شمار می­آید و بارها در قرآن کریم به اهمیّت آن اشاره شده است. فواید فراوان و کارکردهای گسترده­ی لباس و اهمیّت و ارزش آن هم از لحاظ فرهنگ و هویت ملّی و هم از جنبه­ی دینی سبب شده است که لباس و مباحث مرتبط با آن در ادبیات یک ملّت نیز، رسوخ کند و جلوه­های گوناگون و قابل ملاحظه­ای داشته باشد؛ به طوری که می­بینیم شاعران و نویسندگان، اقسام لباس، مباحث مرتبط با آن و ویژگی­های لباس قوم خود را در لابه‌لای آثارشان گنجانده‌اند و به نام، کاربرد، جنس، نقش و جایگاه انواع پوشش اشاره کرده‌اند.

نظر به این که ادب کردی و فارسی از بالنده­ترین و غنی­ترین ادبیّات­های مشرق زمین به شمار می­آیند، از این دریچه بازنمودن دواوین شعرا می­تواند مباحثی نو در جامعه‌شناسی، تاریخ، فرهنگ و ادب این مرز و بوم ایجاد کند. نگارنده در این پایان‌نامه با بررسی دیوان شعرای کُرد و فارس با توجّه به اهمّ متون نظم، انواع لباس و پوشش را همراه با شواهد شعری استخراج کرده و کوشیده است در قالب یک فرهنگ تخصّصی تحت عنوان "فرهنگ البسه در شعر کُردی و فارسی" آن را تهیّه و تنظیم کند.

پایان‌نامه­ی حاضر در قالب یک فرهنگ چنین طرح‌ریزی شده است که خواننده پس از کلّیات تحقیق، در فصل دوم به طور کلّی با تاریخچه­ی لباس آشنا خواهد شد، سپس جهت آشنایی بیشتر خوانندگان غیر‌کُرد، فصلی به بیوگرافی شاعران کُرد اختصاص داده شده است؛ فصل چهارم، شامل بخش کُردی نمودهای البسه در شعر شاعران کُرد و فصل پنجم، شامل بخش فارسی نمودهای البسه در شعر شاعران فارس است که در آن‌ها شواهد شعری هر دو زبان از قدیمی‌ترین شعرا تا شعرای معاصر استخراج شده است. فصل پایانی نیز شامل جدول تطبیقی واژگان بخش کُردی و فارسی، نمونه‌عکس‌هایی از لباس‌های کُردی و فارسی، کشف‌الابیات، نتیجه‌گیری و فهرست منابع است.

کلیدواژه: لباس، پوشش، اصطلاحات پوشش، شعر کردی و فارسی، فرهنگ.

جلوه های کودک در امهات نظم فارسی و کردی

 جلوه های کودک در امهات نظم فارسی و کردی

 استاد راهنما : دکتر مهری پاکزاد                        استاد مشاور :  آقای رحیم عبدالهی  

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                     نام دانشجو : نسرین روکش

  تاریخ دفاع : 31/6/90                                      نمره : ۲۰

         چکیده :

ریشه­­های ادبیّات کودک را نخست باید در ادبیّات شفاهی جستجو کرد. به عبارت دیگر ادبیّات منظوم مرتبط با دنیای کودک، با اوّلین لالایی­ها و اشعار ریتمیک مادران و کودکان شکل گرفته و سینه به سینه تا به امروز به ما رسیده است. به طور کلّی ادبیّات مستقل کودک در شاخه­ی نظم به عنوان یک نوع ادبی تا مشروطیت در شعر رسمی ایران وجود ندارد، امّا نمود کودک در اشکال مختلف آن در ادب منظوم فارسی، کُردی، نقش و جایگاه وی به عنوان یک پدیده که از دیرباز مورد توجّه شعرا بوده است، قابل تأمّل و تفحّص است. می­توان گفت تنها با بررسی آثار منظوم شعرا در سده­های مختلف انواع جلوه­ی کودک مشخّص می­شود.

این پژوهش کوشیده است تا با بررسی امّهات نظم فارسی و کُردی نمود و جلوه­های مختلف کودک و گاه نوجوان را در این دو ادب منظوم بررسی کند. خواننده در این پژوهش با دو بخش کلّی مواجه می­شود، بخش اوّل شعر شاعران فارسی زبان و بخش دوم شعر شاعران کُرد زبان. برای هر بخش مقدّمه­ای در بیان تاریخچه‌­ی ادبیّات منظوم کودک نوشته شده است. بعد از آن به شرح، تفسیر و ذکر شواهد شعری از مصادیق جلوه­ی کودک در دواوین شعرا پرداخته است. با توجّه به منابع موجود به ترتیب اولویّت زمانی هر کدام از شاعران همراه با آثارشان به طور اختصار معرفی شده­اند. همین رعایت ترتیب زمانی باعث شده است که یافتن جلوه‌های مختلف کودک از شعر شعرای کلاسیک آغاز گردد و به ادب معاصر ختم شود. در بخش کُردی سعی شده است شواهد شعری برای فهم خوانندگان غیر کُرد حتّی­الامکان ترجمه شود. در پایان با دو نتیجه‌گیری مجزّا از هر دو بخش فارسی و کُردی، یک نتیجه­گیری کلّی نیز از همه­ی مطالب و شواهد پایان‌نامه گرفته شده است.

در کلّ می­توان گفت اگر در ادب منظوم گذشته، کودک، بیشتر جلوه­های شاعرانه یا ابزاری داشته و به شخصیّت کودک و دنیای کودکانه­ی او اهمّیّتی داده نشده است، از مشروطیّت به بعد با وجود شواهد مشخّص می­شود که کودک و ادبیّات مختصّ به کودکان اعمّ از نظم و نثر به طور کلّی نسبت به گذشته، از اهمیت و جایگاه ویژه­ای برخوردار گشته است.

کلیدواژه: ادبیّات کودکان، شعر کودک، جلوه­ی کودک، شعر کلاسیک، شعر معاصر.

نقد و شخصیت پردازی داستان های کلیله و دمنه و مرزبان نامه

 نقد و شخصیت پردازی داستان های کلیله و دمنه و مرزبان نامه

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                       استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی  

  استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                       نام دانشجو : عبدالناصر صالح پور

  تاریخ دفاع : ۳۱/6/90                                       نمره :

زبان زنانه در آثار سیمین دانشور

زبان زنانه در آثار سیمین دانشور

 استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی                           استاد مشاور : دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                               نام دانشجو : مریم هوشیار             

  تاریخ دفاع : 9/10/89                                               نمره :  18

        چکیده:

زبان ابزار کارآمدی است برای انتقال عواطف، اندیشه ها و تجربیّات افراد به یکدیگر. با توجه به تفاوت جنسی زن و مرد و تمایزات طبیعی آن ها، داشتن زبان و بیان متفاوت در آن ها امری واضح و آشکار است. زبان فرهنگی زن و مرد، با تغییر رفتارهای اجتماعی و تجربه های این دو جنس در طول تاریخ، متفاوت است. تحوّلات ادبیّات و زبان نوشتار زنان را در طول تاریخ به سه دوره می توان تقسیم کرد:

- در دوره ی اوّل، زنان در حالی حضور خود را در عرصه ی ادبیّات و فرهنگ اعلام می کنند که به دلیل قرار داشتن در نظام و فرهنگ مردسالار و مردمحور، زبان مردانه دارند. دلیل اصلی این امر، دور بودن و بی تجربگی زنان از عرصه ی نوشتار و ادبیّات است.

- در دوره ی دوم که فمینیسم نامیده می شود، تلاش زنان در مطرح کردن هویّت خود، همراه با زبانی است که پرخاش و موضع گیری نسبت به مردان دارد. رمان های نویسندگان زن ایرانی در دوران پس از انقلاب، اغلب در این دسته قرار می گیرند. سیمین دانشور هم در حوزه ی نویسندگانی قرار دارد که با ادبیّات فمینیستی به بیان ستم هایی که به زنان در طول تاریخ رفته، پرداخته است.

- در دوره ی سوم که زبان ، زنانه – فیمیل- نامیده می شود، زنان تابوهای سنّتی را می شکنند و با زبانی متفاوت از زبان مردان از آرزوها و خواسته هایشان با صراحت سخن می گویند. در این حوزه نیز دانشور از زبان زنانه به عنوان کلیدی در جهت گشایش سیر تکاملی زنان در اجتماع استفاده نموده است.

نگارنده در این پایان نامه کوشیده است علاوه بر مشخّصه های ادبیّات فمینیستی و بنیان گذاران این ادبیّات، به زبان زنانه که طبیعت گرایی، توصیف جزئیّات، پرداختن به مسائل عاطفی و عشق به خانواده و فرزند، ایثار و دیگرخواهی، هویّت دادن به اشیا، زبان اشاره و تمثیل، خیال پردازی، خرافاتی بودن، قصّه گویی، قسم خوردن، تاثیرپذیری از لهجه های زبانی و استفاده از رنگ‌ها‌یی که زنان در  دایره‌ی واژگان خود به کار می‌برند، از ویژگی‌های آن به حساب می‌آید و در آثار سیمین دانشور نمود بیشتری دارد، بپردازد.

کلید واژه ها: سیمین دانشور، آثار، ادبیّات زنانه (فمینیسم)، زبان زنانه، جنسیّت، کارکردهای زبان

نگاه سبک شناسانه در اشعار سهراب سپهری

نگاه سبک شناسانه در اشعار سهراب سپهری

 استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی                             استاد مشاور : دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر غلام محمد فقیری                            نام دانشجو : شبنم نانوازاده       

  تاریخ دفاع : 9/10/89                                                 نمره :  ۱۸ 

       چکیده :  

سهراب سپهری از معدود شاعرانی است که دستگاه منسجم فکری خاصّ خود را دارند و برای فهمیدن شعر او باید با کلید آن ساختمان فکری آشنا بود او جهان بینی خاصی را با زبان و اصطلاحات خاصی توصیف می­کند .اثر شعری ارزشمند وی ، هشت کتاب  ،در سطح زبانی و واژگانی دارای همان واژگان و ترکیباتی است که در زبان فصیح ادبی امروز هم دیده می­شود؛ یعنی زبانی روی هم رفته ساده و فصیح که در آن لغات عامیانه و ادبی در کنار هم دیده می­شوند. به طور کلّی زبان سپهری، زبانی نرم و ساده است که در بعضی از مواقع به زبان محاوره نزدیک می شود.این رساله بر آن است تا با بررسی و مدّاقه  اشعار این شاعر معاصر مهم ترین ویژگی های سبک شعری وی را برشمارد .

واژه های کلیدی: سپهری ، شعر ، هشت کتاب ، هنجار شکنی ، موسیقی .

نمادهای اسطوره ای در شعر سهراب سپهری

 نمادهای اسطوره ای در شعر سهراب سپهری 

      استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی                استاد مشاور :  دکتر شهبازمحسنی                  

      استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                     نام دانشجو : سیامند خوشبخت

      تاریخ دفاع : 3/6/90                                     نمره : ۲۰

     چکیده :

رساله­ی پیش رو به بررسی رابطه­ی بین اسطوره و ادبیات پرداخته است. در این راستا با بررسی نمونه­ی موردی آثار سهراب سپهری تلاش شده جایگاه اسطوره در آفرینش ادبی و هنری این شاعر نوگرا مورد برررسی و تحلیل قرار گیرد. سؤالات محوری رساله به قرار زیر بوده­اند: مهمترین نمادها و مضامین اسطوره­ای به کار رفته در اشعار و نیز نقاشی­های سهراب کدام­ها هستند؟ جایگاه اسطوره در آثار وی چیست و آیا اسطوره­های مورد استفاده‌ی وی صرفا ایرانی هستند یا از اسطوره­های فرهنگ­های دیگر نیز استفاده کرده است؟ در بخش نظری رساله کوشش کرده­ایم با مرور و ارائه­ی رویکردهای نظری موجود به اسطوره، به شناخت مبسوط آن نایل شویم و در نهایت چارچوبی برای فهم پیوند ادبیات و اسطوره و تبیین مسأله جایگاه اسطوره در آثار سهراب حاصل آوریم. روش‌شناسی مورد استفاده رو­ش­شناسی کیفی بوده است و از تفسیر متن برای تجزیه و تحلیل داده­های خود استفاده کرده­ایم. یافته­های ما نشان می‌دهد که نمادهای اسطوره­ای، حضوری پررنگ در اشعار و نیز نقاشی‌های سهراب دارد. همچنین سهراب از طیف وسیعی از نمادهای اسطوره­ای استفاده کرده است و علاوه بر اسطوره‌های ایرانی، اسطوره­های جهانی نیز بازتابی وسیع در شعر وی یافته است.

واژگان کلیدی: اسطوره، نماد، ادبیات، نقاشی، سپهری.

تأثیر پذیری پروین اعتصامی از شاعران کلاسیک

تأثیر پذیری پروین اعتصامی از شاعران کلاسیک

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی          استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی

  استاد داور : دکتر مهری پاکزاد                  نام دانشجو : مهتاب ناس

  تاریخ دفاع : 12/6/90                             نمره :

شرح حال و تحلیل آثار سواره ایلخانی زاده

شرح حال و تحلیل آثار سواره ایلخانی زاده

 استاد راهنما : دکتر شهبازمحسنی                   استاد مشاور : دکتر محمد امیر عبیدی نیا

   استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                     نام دانشجو : علی مصطفی نژاد

  تاریخ دفاع :    8 /5/۹۰                                      نمره : ۱۸

         چکیده :  

سواره ایلخانی زاده شاعری است با شناسنامه‌ی کوتاه اما پر از حماسه و ماجرا . جهان‌بینی و دغدغه­ی او در مسیر یک پارچگی انسان برای رسیدن به عشق ، آزادی و رفاه و عدالت اجتماعی و رهایی از یوغ سلطه و بالندگی اندیشه و تفکّر والای آدمی است.وی شاعری است توانا و با احساس که در اشعار کردیش گوی سبقت از اشعار فارسی خود می‌رباید و طرحی نو در زبان و ساختار و مضامین شعری برای ما کردها و فارسی زبانان به جای می‌گذارد.او هنرمندیست که ریزه‌کارهای اشعار حماسی گذشته و حال را می‌شناسد ،حماسه را در شاهنامه فردوسی خوانده­است و با آثار فرزند خلف ایران زمین ، فردوسی حماسه‌ساز معاصر، اخوان ثالث آشناست، شعر کلاسیک سبک خراسانی، ابداعات و صنایع آن را کم و بیش می‌داند، با نگرشی تازه تحوّلات شعر نیمایی و شعرمعاصر ایران و کردستان را دنبال کرده است.در این پایان نامه  سعی شده  است تا ماهیت شعر وی نمایان گردد و زیبایی های نظم و نثر وی بررسی گردیده است. درپایان نیز نتیجه گیری و فهرست ها ارائه گردیده است .

واژه های کلیدی: سواره ، شعر کردی ، به­یت ، خه­وه­به­ردینه ، شار ، هه­لو، دعوت پنجره.

تصویر آب و عناصر واژگان آن در آثار مولانا

تصویر آب و عناصر واژگان آن در آثار مولانا 

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی                    استاد داور : آقای محمدکاظم هاشمی             نام دانشجو : سهیلا فیضل اله بیگی

  تاریخ دفاع : 13/6/90                                  نمره : ۱۸

       چکیده :

      این تحقیق تلاشی است برای بررسی تصویر آب و دایره­ی واژگانی آن در آثار مولانا. در این کار سعی شده است تا رویکرد مولانا نسبت به آب و دایره­ی واژگانی آن مورد واکاوی قرار گیرد. تحقیق حاضر به روش کتابخانه­ای صورت گرفته، و در چهار فصل تنظیم شده است. فصل اول نگاهی گذرا دارد به زندگینامه­ی مولانا و جستاری است در آثار و افکار او. فصل دوم آب را به لحاظ فرهنگی بررسی می­کند. در فصل سوم تصویر آب در آثار مولانا به لحاظ زیباشناختی، در صنایعی چون تشبیه، استعاره، کنایه، تمثیل و نماد مورد بررسی قرار می­گیرد. در فصل چهارم تعابیر مختلف آب و دایره­ی واژگانی آن در کلام مولانا مورد واکاوی قرار گرفته، که به سه بخش تقسیم می­شود. در بخش اول تشبیهات عرفانی آب و متفرعات آن در مواردی چون: کف و دریا، نفس، قطره، باران و ماهی طرح گردیده است. در بخش دوم آموزه­های عمیق عرفانی چون فنا، وحدت وجود، انسان کامل و بازگشت به اصل، در قالب آب و دایره­ی واژگانی آن مورد بررسی قرار گرفته است و بخش سوم به متناقض­نماها در خصوص این واژگان مرتبط است.

    نتیجه­ی تحقیق این است که مولانا بزرگ­ترین تجربه­های عرفانی را در قالب واژه­ی دریا و متفرعات و مترادفات واژگانی آن می­ریزد. او شهودات و مکاشفات خود را در دریای وحدت می­بیند. دریا یا متفرعات آن در افکار مولانا تنها یک نماد و راز نیست، بلکه خود محلی برای آفرینش نماد و راز بوده و فرایندی است نمادین برای رازهای ناگفته. از این رو دامنه و گستره­ی معنایی واژه­ی دریا و دیگر عناصر واژگانی آن از یک نماد فراتر رفته و در قالب عمیق­ترین مفاهیم عرفانی مجال ظهور یافته است.

کلیدواژه­ها: مولانا، دیوان شمس، مثنوی، آب، دریا.

بررسی اهم آثار ادبیات کودک و نوجوان در سالهای 86و87و88

بررسی اهم آثار ادبیات کودک و نوجوان در سالهای 86و87و88

 استاد راهنما : آقای رحیم عبدالهی                            استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی

 استاد داور : آقای محمدکاظم هاشمی                        نام دانشجو : منصورقربانی

  تاریخ دفاع : 3/6/90                                                 نمره : ۱۸

      چکیده :

       ادبیات کودک و نوجوان به عنوان بخشی از ادبیات هرچند نوظهور و نوپاست اما روز به روز بر کیفیت و کمیت آن افزوده می­شود. کتاب­های کودکان و نوجوانان نقش عمده­ای در پاسخگویی به نیازها و رفع مشکلات آنان دارند. نویسندگان ادبیات کودک و نوجوان بایستی خود را با خصوصیات ذهنی، روحی و عاطفی مخاطبان خود سازگار سازند و آثاری که می­آفرینند مناسب­ترین موضوعات را برای گروه­های سنی مختلف شامل شود. ادبیات کودک و نوجوان به مثابه شاخه­ای جوان و روییده بر درخت تناور ادبیات است و این بدان معناست که باید روح و جان کودکان و نوجوانان را با مفهوم زیبایی و زیبایی­شناسی و درک و پذیرش مفاهیم زیبا آماده سازد. نویسندگان توانا بر طراوت و شادابی این شاخه­ها می­افزایند و آن را پربارتر و مثمر ثمرتر می­سازند. در این تحقیق به بررسی ادبیات کودک و نوجوان در سه سال 86، 87و 88 پرداخته شده است و آثار از نظر موضوعی طبقه­بندی و بررسی شده­اند و بر اساس سال انتشار آنها مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته­­اند. اهمیت تحقیق در این است که موضوع محدود به بررسی اهم آثار در سه سال مورد نظر می­­باشد.

واژه­های کلیدی: ادبیات کودک و نوجوان، داستان، شعر، مذهبی، طنز، اخلاقی

فلسفه هستی شناسی اشعار قیصرامین پور

فلسفه هستی شناسی اشعار  قیصرامین پور

 استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی                استاد مشاور :  دکتر محمد حسین خان محمدی  

استاد داور : آقای رحیم عبدالهی                  نام دانشجو : معصومه امینی                                       

تاریخ دفاع : ۱/4/90                                        نمره : ۱۸

         چکیده :

مراد از هستی شناسی امین پور،مجموعه ی عقاید،باورها ونظریات او در رابطه با هستی، مسائل فلسفی و روان شناسی است، که به نوعی آثار او را تحت شعاع قرار داده اند؛ و به سبک و سیاق خاص ومنحصر به فرد، آثار او را آراسته اند. نگاه امین پور به هستی، عمیق، ناب و متناسب با ذهن بشر امروزی و برخاسته ازفلسفه اسلامی است. آشنایی وی با فرهنگ غنی اسلام، سبب شد تا دیدی عمیق و نکته پرداز، به هستی و مقوله های آن داشته باشد؛ و شناسایی هستی را برای انسان تشنه ی حقیقت امروز، سهل تر و شفّاف تر نماید؛ زیرا او به زبان واندیشه ی زمان خود سخن می گوید.

هستی شناسی، یعنی شناخت خدا، انسان، جهان و هرآنچه که در هستی است. ازسوی منتقدان شعر معاصر که درآثار قیصر امین پور به تحقیق پرداخته اند، در باب یکی از اساسی ترین و برجسته ترین جنبه ها و تأمّلات شاعرانه ی وی، که پرداختن به مفاهیم مجرّد و ماورایی است، کتابی ننوشته اند.

امتیاز ویژه ی امین پور در این است که، مضامین و معانی بلند عرفانی را درقالب شعر، با زبانی بسیار ساده و شیوا بیان می کند؛ تا فهم مطالب و تأثیر کلامش را برای تمامی طبقات و سنین مختلف جامعه آسان سازد.

واژگان کلیدی: امین پور، خدا، انسان، طبیعت، عشق، مرگ

 

تجلی اندیشه های علمی مولانا در مثنوی

تجلی اندیشه های علمی مولانا در مثنوی

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                 استاد مشاور :  دکتر محمد امیر عبیدی نیا  

  استاد داور : دکتر شفیع برهانی                    نام دانشجو : دیاکو الهی

  تاریخ دفاع : 3/4/90                                        نمره :  ۱۸

      چکیده:

در بررسی اشعار مثنوی مولانا به نوعی خاصّ الخاص از نوع آوری و نوآوری استدراک مفاهیم طبیعی و فراطبیعی بر می خوریم، چه اگر اندک مایه‌ای از علوم معلومه‌ی زمان را داشته باشیم، به سادگی مضامین علمی جدید و آن هم از نوع پیشرفته اش را از آن می توانیم استنتاج کنیم و شیوه های بیان جادویی آن مقوله های شگفت انگیز و شگرد آمیز را به آسانی توجیهی مضاف بر دریافت های حسّی و عقلی و علمی، نسبت به آن مفاهیم فراحسّی و فرا علمی و فراعینی و فراذهنی داشته باشیم.

«وکلر، فیزیکدان روسی می گوید که: «پوزیترون با بار الکتریکی مثبت قابل رؤیت نیست و الکترون با بار الکتریکی منفی از آن پدید می‌آید یعنی الکترون از ضدّ خود یعنی پوزیترون بوجود می‌آید و در تاریکی‌روشنایی‌پدید آمده‌و از تبدیل هیدروژن به‌هلیوم درستارگان نور وحرارت تولید می‌شود. پوزیترون‌ همان عدم‌ است که ضد مادّه اش نامیده اند و الکترون‌ ضدّ آن، یعنی ‌عدم، عدم همان هستی است» (فرشاد، 1384: 351)

و ریشه‌ی منفی معادله‌ی انیشتن  نیز مؤید این موضوع است. بنابراین می توان گفت که مولانا اشاره‌ای واضح دارد که می فرماید:  

ضدّ ها از ضدّها آید پدید

در سویدا روشنایی آفرید

 

  (مثنوی، 1،3865)    )       

با توجه به مطالب یاد شده نگارنده در کلیه ابیاتی که همچون مفاهیم را القا کند با عنایت الهی و استفاده مستمر از کتب مختلف علمی، و نیز برداشت های شخصی خود و تکیه بر مطالعات قبلی اقدام به انشای این پایان نامه نمود.

   واژه های کلیدی: مولوی، مثنوی ، جماد ، ضد ، ذرّه ، نور ، عدم ، جبر ، اختیار

بررسی متناقض نما در دیوان اشعار خواجوی کرمانی

بررسی متناقض نما در دیوان اشعار خواجوی کرمانی

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                

       استاد راهنما : دکتر خاور قربانی                      استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

      استاد داور : دکتر نسرین چیره                          نام دانشجو : پرشنگ عزیزی

       تاریخ دفاع : 11/3/90                                     نمره : ۷۵/۱۸

          چکیده :  

وجود عبارات متناقض­نما در شعر خواجو یکی از ویژگی­های مهم ادبی دیوان وی به شمار می­رود. خواجو یکی از آن شاعرانی است که در کلام خود از تصاویر پارادوکسی زیاد استفاده کرده است، به گونه­ای که این امکان را بر هر محققی هموار می­سازد تا در این زمینه به تحقیق و کاوش بپردازد.

         رساله­ی حاضر تلاشی برای نمود دادن این تصاویر پارادوکسی است، که دریک کلیات وپنج فصل تهیه و تنظیم گردیده است: فصل اول سیری بر احوال خواجوی کرمانی و معرفی احوال و آثار اوست . فصل دوم به بررسی تفاوت متناقض­نما و تضاد و عوامل وجود تناقض در کلام شاعران می­پردازد.فصل سوم به بررسی صنایع بدیعی و توصیف ساختار زبانی متناقض­نما در شعر خواجو پرداخته است ،فصل چهارم ترکیبات متناقض­نمای در شعر خواجو را بیان می دارد و فصل پنجم بخش عرفانی و کلامی مبحث را ارزیابی می­کند. مبحث ساختار زبانی چندان از عمق ومحتوای موضوعی برخوردار نیست و تنها به لحاظ ساختار ظاهری می­توان آن را بررسی کرد، ولی از آن جایی که موضوع ما یک موضوع باطنی و درون­گرایانه است، مبحث ترکیبات متناقض نمایی و مبحث عرفانی و کلامی آن هدف اصلی ما را نمود می­دهد و متناقض­نماها را برای ما به خوبی تبیین می­نماید.

واژه های کلیدی: خواجوی کرمانی ، متناقض نما ،‌ تضاد.متناقض نمای لفظی ، متناقض نمای معنایی.

نکات اخلاقی در اشعار محمدعلی معلم ، علی موسوی گرمارودی و سپیده کاشانی

نکات اخلاقی در اشعار محمدعلی معلم ، علی موسوی گرمارودی و سپیده کاشانی

 

       استاد راهنما : دکتر فاطمه مدرسی            استاد مشاور :  دکتر شهباز محسنی

       استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش             نام دانشجو : غلامرضا طالبی شیخ سرمست

      تاریخ دفاع : 19/3/90                             نمره :  ۱۸

    چکیده :

   ادبیّات ، از آغاز آفرینش و پیدایش زبان و شکل‌گیری ادبیّات، به نحو تفکیک ناپذیری با اخلاق آمیخته شده است. آثار این آمیختگی را می‌توان درهشت هزارسال قبل در سروده های زرتشت در گاتها یافت. در ادبیّات فارسی نیز با توجّه به روح شرقی و ایرانی حاکم بر ذهنیّت عامّه‌ی مردم، از همان آغاز شکل‌گیری تمدّن ایرانی و آریایی، موضوعات اخلاقی نقش مهمّی پیدا کردند که می‌توان آن را در کتیبه‌ی هخامنشی یافت.بعد از پذیرش اسلام توسّط ایرانیان، روح اخلاق ایرانی با اخلاق اسلامی عجین شد و ثمره‌ی محکم و عالی به دست داد. از مشخّصات بارز ایرانیان، الهام‌گیری از دستورات و فرامین الهی و به کار بستن آن در زندگی فردی واجتماعی بوده که نتیجه‌ی آن تعالی روح آزادگی و حماسه در بین‌ملّت ایران است.

     ملّت ایران در طول تاریخ هیچ گاه در مقابل استبداد و زورگویان، تسلیم نشده و به مصداق کلام  حضرت علی (ع) که  فرمود((لا تَظلِم کَما تُحِبُّ اَن تُظلَم )) معنی)) ستم نکن همانطورکه دوست نداری موردستم واقع شوی ( نهج البلاغه ،1376: 159 ) .  همواره خواسته که مردم ، آزاد زندگی کنند . این موضوع در اشعارفارسی قبل و بعداز  انقلاب اسلامی تبلور یافته است. شعر فارسی که انعکاس دهنده‌ی فرهنگ ایرانی است ، بعد از فراز و نشیب‌ها و پشت سر گذاشتن مراحل طولانی، ناگاه در دوران انقلاب اسلامی شکوفا شد و تحوّلی بنیادین در آن صورت گرفت و سبک تازه‌ای به وجود آمد که بی‌مبالغه هزاران شاعر و گوینده از پیر و جوان با تمام توان بدان روی آوردند. از جمله افرادی که با سرودن اشعار خود به سبب احساس مسؤولیّت و رسالت شاعری ، در بیدار ساختن اذهان عمومی مردم و بارورکردن ‌اندیشه‌های آزادگی و استقامت وخودباوری، نقش بسزایی داشتند می‌توان از شاعران گرانقدر: محمّدعلی معلّم، سیّدعلی موسوی گرمارودی و سپیده کاشانی نام برد. باتوجه به این که شاعران بعد از انقلاب محتوای سروده هایشان، عموماً حول محورمسائلی چون پایداری و تعهّد بررسالت انسانی ، اسلامی می‌باشد ، در این پژوهش سعی شده است که ویژگیهای بارز این سه شاعر ارجمند ، نقش آنها در بیداری جامعه و ایفای رسالت خطیر ایشان در مکتوباتشان بیان گردد تا میزان تأثیر گذاری آنان در جاودانگی شعر و ادب پایداری ومقاومت آشکار شود، هم چنین مفهوم اخلاق و ویژگی‌های سبکی شعر بخصوص غزل و شعر نو نیمایی که بعد از انقلاب اسلامی، قالبی مناسب برای بیان واقعیات جامعه بوده، تبیین گردد.

  کلمات کلیدی: اخلاق ، نقد ، ادبیّات پایداری، محمّدعلی معلّم  ،  سیّدعلی موسوی گرمارودی و سپیده کاشانی

تجلی اندیشه های اجتماعی در دیوان پروین اعتصامی

تجلی اندیشه های اجتماعی در دیوان پروین اعتصامی

 استاد راهنما : دکتر شهبازمحسنی                  استاد مشاور : خانم دکتر  فاطمه مدرسی

  استاد داور : محمدکاظم هاشمی                     نام دانشجو : حسن عسکری

  تاریخ دفاع :19/3/90                                       نمره :  ۵/۱۷

          چکیده :

     شعر آیینه و شاعر آیینه دار زمان خویش است . پروین اعتصامی نیز از این مهم به دور نیست و توانسته به خوبی اوضاع اجتماعی خویش را به تصویر بکشد .

این پژوهش اندیشه های  اجتماعی در شعر پروین را تحلیل و بررسی می کند که در بررسی این مقولات ابتدا به شیوه بیان مسایل اجتماعی توسط او اشاره شده و سپس مسایل اجتماعی که بیشتر در دیوان او مد نظر است مورد بررسی قرار گرفته شده است که می توان نمونه های ذیل را بیان کرد:

اخلاق و صفات اخلاقی و چگونگی نمود آن در زندگی اجتماعی . 

بررسی جایگاه خانواده به عنوان یکی از مهمترین نهاد های تاثیر گذار اجتماعی در تربیت انسانها

بررسی نظرات پروین در باب حکومت و کارگزاران حکومتی و دستگاه قضایی حاکم بر جامعه

بررسی جهان بینی پروین که نظر و دیدگاه او نسبت به جهان هستی را بیان می کند.

و در پایان جهان ایده آل و آرمانی او که در آن نابسامانی ها و کمبود ها معنی نداردمورد بررسی و تحقیق قرار گرفته است.

منابع زیادی در این پژوهش به کار گرفته شده که دیوان پروین از اصلی ترین منابع می باشدو مجموعه مقالات ارایه شده در کنگره های  گرامیداشت او و همین طور کتب مختلف مورد بررسی قرار گرفته است.

 نتایجی که در این تحقیق به آن دست یافتیم، مردمی بودن این شاعره است که با وجود شاعران زیادی که در ایران وجود دارد نام او این اندازه ماندگار بوده است . واکاری عصرپروین موجب  روشن تر نمودن چهره انتقادی او از لابه لای اشعارش، و در معرض قضاوت مردم و تاریخ قرار دادن این چهره و شاعره نامدار کشورمان  نیز شده است .

    کلید واژه : اندیشه ، پروین ، حکومت ، اخلاق، اجتماع ، زندگی

مقایسه زیبا شناسی لیلی و مجنون نظامی با لیلی و مجنون فضولی

مقایسه زیبا شناسی لیلی و مجنون نظامی با لیلی و مجنون فضولی

        استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                استاد مشاور :  فرشاد ولیزاده                               

       استاد داور : شهربانو صحابی                    نام دانشجو : رضا عسکری

       تاریخ دفاع : 24/3/90                                        نمره : ۱۸

       چکیده :

شاعرانی که هم در زبان فارسی و هم در زبان ترکی شعر سروده اند و در این راستا پیش گام بوده اند، کم نیستند. تا جایی که گروهی از شعر پژوهان، مکتب یا سبک خاصی را به عنوان سبک آذر بایجانی معرفی کرده اند و بزرگانی همچون خاقانی، نظامی، اخسیتکی و حتی قطران را در این سبک گنجانده اند. سبک شاعران غیر فارسی اما فارسی گوی، که تجربه های هنرمندانه به زبان مادری خود نیز داشته­اند. این شاعران گاه با سرودن شعر به هر دو زبان خدمت کرده و میراث کهن دو یا چند ملت را به آیندگان نمایانده­اند و نیز عقاید خود، زیباییها و معیارهای آن و شرایط حاکم بر روزگار خود را به نسل­های بعدی رسانده­اند. در این پژوهش تلاش شده است در حد وسع، شناساندن و مقایسه زیباشناسی لیلی و مجنون نظامی و لیلی و مجنون فضولی به انجام برسد.

این رساله در دو بخش تهیه شده، که بخش اول شامل چهار فصل است. بخش اول از دیدگاه کلاسیک به معیارها و مصادیق زیبا شناسی پرداخته شده است. فصل اول: تحت عنوان کلیات است و تلاش شده است به ارائه ی تعریفی از زیبایی اقدام شود و مسائل زیبا شناسی و ارتباط آن با ادبیات مورد بررسی قرار گیرد. در فصول دوم تا چهارم زیبا شناسی کلاسیک در شاخه اصلی آن یعنی بدیع، معانی و بیان مورد ارزیابی قرار گرفته است و به ارائه ی نمونه هایی چند از آثار دو اندیشمند و شاعر مورد بحث، پرداخته شده است.

اما در بخش دوم این رساله، زیبا شناسی از دید گاه معاصر مورد بررسی قرار گرفته است. در فصل اول این بخش: ابتدا به بحث مدرنیته و ارائه ی تعریفی مختصر از زیبایی در دوران معاصر پرداخته شده و مقایسه ی کوتاهی از شخصیت ها (نظامی و فضولی) صورت گرفته است. فصل دوم: در این فصل نمادها و اسطوره ها تا حد امکان و در وسع نگارنده مورد بررسی قرار گرفته است. فصل سوم: این فصل که بحث پایانی رساله را در بر می گیرد، تلاش کرده است با ارا ئه ی تعریفی از موسیقی زبان و در نهایت شعر کلاسیک به کشف جلوه ای دیگر از زیبایی در آثار مورد بحث بپردازد.

سیمای مشایخ صوفیه در مثنوی مولوی

سیمای مشایخ صوفیه در مثنوی مولوی  

     استاد راهنما : دکتر بهمن نزهت                          استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی

     استاد داور : دکتر شهباز محسنی                       نام دانشجو : راحله مرادی قشلاق

     تاریخ دفاع : 15/2/90                                         نمره : ۷۵/۱۸

    چکیده :

      در تاریخ عرفان و تصوف اسلامی، شاهد اندیشه های زیبا و دلنشین عرفانی هستیم که سرشار از عشق، مهرورزی، نوع دوستی و معارف الهی و انسانی است. عرفای اسلام در باب هستی، مبدأ و منشأ آفرینش و رابطه ی انسان و خدا تأملات عمیق داشته و در این زمینه به ابراز نظرهای زیبا و گوناگون پرداخته اند. تعالیم وآموزه های مشایخ بزرگ صوفیه در ادب عرفان چنان گسترش یافت که پس از اندک زمانی منجر به تألیفات مستقل در باب اندیشه های عرفانی شد و هر نسلی ضمن بهره وری از تجارب و گفتار های اسلاف خود و مشایخ پیشین نکات ظریف و پرشوری بدان افزود.

      یکی از مشهورترین و مهمترین آثارعرفانی، بی شک مثنوی معنوی مولانا جلال الدین بلخی است. مولانا با کمال آگاهی از نیاز های روحانی و عاطفی بشر به عرفان، همواره مخاطبان خود را به گشت و گذار در دریای مثنوی فرا می خواند تا از دُرر مواعظ گران بهای او بهره مند شوند. اما باید یادآور شد که برخی از اندیشه های عرفانی مولانا در مثنوی تحت تأثیر اندیشه های اسلاف او ومشایخ پیشین شکل گرفته است. گاهی در مثنوی اندیشه های مشایخ پیشین، با اندیشه های مولانا آمیخته شده و مولانا آنها را به زیبایی و با شور و شوق و جذابیت خاصی بیان نموده است. بنا بر این برای شناخت بنیادین اندیشه های عرفانی مولانا در مثنوی، مطالعه و بررسی اندیشه های عرفانی مشایخ پیش را نباید نادیده گرفت و فراموش کرد. اندیشه هایی چون « خود شناسی »، « خدا شناسی »، « وحدت وجود و اتحاد با مطلق » که در اقوال مشایخ بزرگی چون : تستری، جنید، بایزید و... برجستگی خاصی دارد و در افکار و گفتار مولانا به شکل شگرف و زیبایی انعکاس یافته است .

واژگان کلیدی: عرفان، تصوف، مشایخ، مولانا

طبیعت عنصرتصویرساز در اشعار سهراب سپهری

طبیعت عنصرتصویرساز در اشعار سهراب سپهری

    ستاد راهنما : دکتر  فاطمه مدرسی                              استاد مشاور : دکتر شهبازمحسنی  

    استاد داور : خانم منیره ایازی                                           نام دانشجو : صونا ارشادی

    تاریخ دفاع :26/12/89                                                 نمره : 75/17

           چکیده :

استفاده از طبیعت  در اشعار شاعران دیگر جدا از سهراب سپهری، دیدگاهی است وارد شده در حوزه علوم انسانی که حوزه ادبیات را تحت تأثیر خویش قرار داده و از ارکان واسباب زیبایی شعر قلمداد می گردد.

در این پژوهش بر آن هستیم که نمود طبیعت را بعنوان عنصر تصویر ساز در اشعار سهراب سپهری مورد بررسی قرار دهیم. بدین منظور ابتدا به مبحث طبیعت گرایی سهراب و پیشینه آن به جهت روشنگری وجوه موضوع و ارایه­ی نظریات گوناگون در رابطه با طبیعت گرایی و وجوه  مشترک آن با شعر خواهیم پرداخت و در پایان با بررسی این موضوع که طبیعت به عنوان عنصری که به  تصویر سازی در اشعار سپهری نمود پیدا کرده، می رسیم و موضوع را از دیگران متمایز میکنیم. پر کاربردترین عنصر سازنده­ی صور خیال در اشعار سپهری استفاده از تشبیه و استعاره با عناصر طبیعت بوده است،که سپهری توانسته با نیروی عاطفی و زبان آتشین خود ترکیبات زیبا و بدیعی را ایجاد کند. شایان ذکر است نقاش بودن سهراب علت تأثیرگذاری مستقیم و کارآمد در تصویر سازی عناصر در اشعار وی بوده است.

  واژه های کلیدی:

طبیعت، سهراب سپهری، عناصر طبیعت، تصویرسازی

جشن ، سوگ وآیین های مربوط به آنها درنویسندگان معاصر : هدایت ، آل احمد ، دانشور

جشن ، سوگ وآیین های مربوط به آنها درنویسندگان معاصر : هدایت ، آل احمد ، دانشور

 

 استاد راهنما : دکتر محبوب طالعی                 استاد مشاور :  دکتر فاطمه مدرسی

                                                                  

  استاد داور : دکتررؤیا سیدالشهدایی                    نام دانشجو : شهربانو شیدا

  تاریخ دفاع : 14/12/89                                        نمره :

مقایسه غزلهای شهریاربا هوشنگ ابتهاج ( ه ، ا ، سایه )

                                                                                                                      

مقایسه غزلهای شهریاربا هوشنگ ابتهاج ( ه ، ا ، سایه )

 استاد راهنما : دکتر محبوب طالعی                 استاد مشاور : دکترمحمدحسین خان محمدی

 استاد داور : دکتر شهباز محسنی                    نام دانشجو : رقیه قلیزاده

  تاریخ دفاع : 14/12/89                                        نمره : ۱۸

    چکیده :

در این تحقیق خلاصه زندگینامه شهریار و هوشنگ ابتهاج ، ویژ گیهای اشعار و ... در فصل اول آورده شده است .

و همچنین تعریف غزل و اشعاری از سایه و شهریارو مقایسه غزل های آنها و، مضامین عرفانی و تلمیحات و وحدت وجود  مورد بررسی قرار گرفته است . و همچنین نقل و قول هایی از بزرگان در این تحقیق آمده است .

تصویرغم درغزلیات شمس

تصویرغم درغزلیات شمس

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                        استاد مشاور : آقای محمدکاظم هاشمی

 استاد داور : دکتر خاور قربانی                                  نام دانشجو : ناهیده ماورانی

  تاریخ دفاع : 14/12/89                                          نمره :

بررسی سبک ، آموزه های اخلاقی و شیوه های بیان کیمیای سعادت و اخلاق محتشمی

بررسی سبک ، آموزه های اخلاقی و شیوه های بیان کیمیای سعادت و اخلاق محتشمی

 

   استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                        استاد مشاور : دکتر شهباز محسنی 

   استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                                 نام دانشجو : نصرالدین عبدالله زاده

   تاریخ دفاع : 5/12/89                                                 نمره :  ۱۹

 

  چکیده :

کیمیای سعادت چکیده‌ای است از کتاب بزرگ «احیاء علوم الدین» که غزالی با نثری روان و زیبا به زبان مادری خود یعنی فارسی نوشته که این کتاب گرچه دایرة المعارفی اسلامی – عرفانی کم حجم به شمار می آید اما نثر آن از جهات بسیار هنوز هم زنده، نغز و لطیف است.

اخلاق محتشمی از خواجه‌ نصیر طوسی است که مانند اخلاق ناصری جنبه‌ی فلسفی و اخلاقی دارد ولی جنبه‌ی عملی آن در قیاس با اخلاق ناصری پررنگ تر بوده و به زبان فارسی با نثری بسیار روان نوشته شده است.

اگر چه «اخلاق» یکی از عناصر مهم در حیطه‌ی روانشناسی و جامعه شناسی است، اما در عرصه‌ی ادبیات نیز به آن توجه شده و مجال خوبی برای نویسندگان بزرگی چون غزالی و خواجه نصیر برای هنرنمایی بوده است. در این تحقیق به بررسی ویژگی‌های سبکی دو اثر از لحاظ زبانی، فکری و ادبی و همچنین چگونگی آموزه‌های اخلاقی و شیوه‌های بیان مسائل آن پرداخته شده است و نتایج به دست آمده می تواند برای علاقه مندان به پژوهش در متون ادبی و مسایل سبک شناسی و دانشجویان رشته‌های علوم انسانی، مفید باشد.

این تحقیق، در 274 صفحه و با بهره گیری از 45 منبع تنظیم شده و شامل یک مقدمه‌ی کوتاه و شش فصل است.

واژه های کلید: کیمیای سعادت، غزالی، اخلاق محتشمی، خواجه نصیر، نثر، سبک، زبان، ادب، فکر، اخلاق.

تجلی عصیان در حماسه های ایران با تأکید برشاهنامه ، گرشاسپ نامه ، گوش نامه ، بانوگشسپ نامه ، بهمن نام

تجلی عصیان در حماسه های ایران با تأکید برشاهنامه ، گرشاسپ نامه ، گوش نامه ، بانوگشسپ نامه ، بهمن نامه

 استاد راهنما : دکتر قدم علی سرامی                           استاد مشاور : دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر مهری پاکزاد                                     نام دانشجو : لقمان سهرابی

  تاریخ دفاع : 10/12/89                                                نمره : ۱۹

        چکیده :  

     رساله­ی حاضر پژوهشی است در بررسی حضور عصیان  درحماسه­ها و اساطیر و ضرورت وجود آن در نهاد آدمی با عنوان  «تجلّی عصیان در حماسه­های ایران با تاکید بر شاهنامه، گرشاسپ­نامه، کوش­نامه، بانوگشسپ­نامه و بهمن نامه » که به بررسی این مقوله می­پردازد.خواننده در این رساله ضمن آشنایی نسبی با این آثار منظوم، به علل و انگیزه­های  عصیان در اساطیر و حماسه­ها  پی می­برد.این پایان­نامه در پنج فصل تهیه گردیده است: فصل اول تحت عنوان کلیات شامل کلیاتی در مورد پژوهش انجام شده، فصل دوم به دوگانگی و عصیان در اساطیر، فصل سوم عصیان در حماسه­ی ملی، فصل چهارم به ابزارهایی که به ظهور عصیان کمک می­کنند. فصل پنجم به عصیان در حماسه­های دیگر، پرداخته است. درتحریر این پایان­نامه از  هفتاد منبع دست اول و تعداد بیست و سه  منبع ترجمه شده استفاده شده است. برای تدوین این پایان­نامه از روش فیش­برداری و کتاب­خانه­ای استفاده شده است. در مجموع به این نتیجه رسیده است که عصیان یکی از زیرساخت­های اساسی اسطوره­ها و حماسه­های ایرانی است که از  ستیز و آویز دوگانگی­ها وتضادهای ازلی در دو جبهه­ی نیکی و بدی برآمده­است. 

 واژه های کلیدی:  عصیان، طغیان،حماسه، اساطیر، نیکی، بدی، خیر، شر، اهورامزدا، اهریمن.

بازتاب اندیشه های رندی وملامتی در قصاید و غزلیات سنایی

بازتاب اندیشه های رندی وملامتی در قصاید و غزلیات سنایی

 استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                      استاد مشاور : خانم دکتر  فاطمه مدرسی

  استاد داور : دکتر شهبازمحسنی                                نام دانشجو : کمال کشاورزی

  تاریخ دفاع :30/10/89                                                نمره :  ۱۸

    چکیده :

      سنایی یکی از شاعران عارف ایران است که افکار صوفیانه را به گستردگی وارد شعر پارسی نموده است . او از بزرگ­ترین مروّجان مکتب رندی و ملامتی است که بدون تردید، تأثیر قابل ملاحظه­ای در اندیشه­ی ملامتی و رندی دیگر شاعران بزرگ پارسی زبان چون خواجه­ی شیراز و عطار و مولانا دارد.

       تلاش نگارنده در این پژوهش بر آن است که به شناخت فرقه­ی ملامتیه و اندیشه­های رندی بپردازد و بازتاب این اندیشه­ها را در غزلیّات و قصاید سنایی غزنوی مورد بررسی قرار دهد .

        این تحقیق در یک مقدّمه و متن اصلی شامل چهار فصل نگاشته شده است، فصل اول شناخت نامه­ی سنایی است، فصل دوم به معرّفی ملامتیان، رندیه و قلندریان و بررسی آرا و افکار ایشان اختصاص دارد ، در فصل سوم اندیشه­های رندی و ملامتی سنایی بیان شده است و فصل چهارم به بازنمودن این اندیشه­ها در غزلیّات و قصاید سنایی می پردازد . در پایان نوشته نیز نتیجه گیری و نمایه ها قرار دارد .     

    واژگان کلیدی : سنایی، غزلیّات، قصاید، ملامتی، رند، قلندر، خرابات .

بررسی تشبیه و انواع آن در دیوان سید حسن غزنوی

بررسی تشبیه و انواع آن در دیوان سید حسن غزنوی

 

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                            استاد مشاور : خانم دکتر  خاور قربانی 

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                               نام دانشجو : آرزو خضری

  تاریخ دفاع :9/11/89                                                 نمره :  ۱۸

 

    چکیده :  

رساله­ی حاضر پژوهشی است که به بررسی یکی از مؤلّفه های صورخیال «تشبیه»  با عنوان « بررسی تشبیه و انواع آن در اشعار سیّد حسن غزنوی »  می­پردازد .نگارنده در این رساله ضمن آشنایی با شعر سیّد حسن غزنوی مجموعه­ای از توصیفات و تشبیهات به کار رفته در شعر وی را نیز دیده و زیبایی­های آن را درک می­نماید.این پایان­نامه در پنج فصل تهیه گردیده است : فصل اول تحت عنوان کلیّات شامل کلیّاتی در مورد پژوهش انجام شده می­باشد،فصل دوم به بررسی زندگی نامه سیّد حسن غزنوی و ویژگی شعری و اخلاقی وی می­پردازد،فصل سوم پایان­نامه که تخیّل نام دارد ، تعاریف مختصری در رابطه با تخیّل و ارتباط آن با شعر ارایه گردیده است ، فصل چهارم به بررسی بسامد تشبیه در دیوان سید حسن غزنوی می­پردازد و در فصل پنجم ، تشبیهاتی نو و بدیع که ویژگی ممتاز شعر وی است ، برشمرده شده است .شایان ذکر است که تشبیه به عنوان بارزترین ابزار صورخیال در شعر وی نمایان است . در شعر سیّد حسن غزنوی از میان صورخیال مختلف بیان ، تشبیه و از میان آن­ها تشبیه حسی به حسی در طرفین مفرد و مرکب ، نمود بیشتری دارد ، هرچند استعاره نیز کم استعمال نشده است . به نظر می­رسد شاعر با وجود آن که از شعرای پیش از خود متأثر بوده است ، اما در این تأثیر پذیری مقلّد خاص نبوده و توانسته است به مضامین استفاده شده شاعران پس از خود بیانی تازه ببخشد و همچون مضمون تازه­ای بیان نماید.

واژه های کلیدی: حسن غزنوی ،دیوان ،تشبیه ، تشبیه مرسل ، تشبیه حسی به حسی ،

مضامین تصاویر و ترکیبات مشترک بین اشعار نو هوشنگ ابتهاج و محمد رضاشفیعی کدکنی

مضامین تصاویر و ترکیبات مشترک بین اشعار نو هوشنگ ابتهاج و محمد رضاشفیعی کدکنی

   استاد راهنما : دکتر محمد امیر عبیدی نیا                        استاد مشاور : دکتر شهباز محسنی

    استاد داور : دکتر مهری پاکزاد                                       نام دانشجو : روناک نوربخش

    تاریخ دفاع : 20/11/89                                                 نمره : ۷۵/۱۸

    چکیده :

امیر هوشنگ ابتهاج (سایه) و دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی (م . سرشک) دو تن از شاعران معاصر که در عرصه­ی شعرنو نام و نشانی رفیع به خود اختصاص داده­اند، به دلیل زندگی کردن در عصری واحد و جامعه­ای همسان و حال و هوایی نزدیک به هم، در عرصه­ی شعر و شاعری اشتراکاتی دارند که شعر آنها را به هم نزدیک کرده است. این اشتراکات در عرصه­های ترکیب کلام – از ترکیب واژه و طرز ساخت آن گرفته تا جمله و عبارت و کل یک شعر واحد – و صور خیال در گونه­ها و نمودهای مختلف آن و مضمون اشعار جلوه دارد. خواننده­ی اشعار این دو شاعر با تأملاتی متوجه این اشتراکات می شود.

در این رساله، قلم حاضر تا حد بضاعت خود به این اشتراکات پرداخته و هر کدام از آنها را در فصل­های جداگانه کاویده است.

واژگان کلیدی:   هوشنگ ابتهاج، سایه ،شفیعی کدکنی، م. سرشک، ترکیب، تصویر، مضمون، واژه

تأثیر رؤیا بر زندگی عارفان تا قرن نهم با تکیه بر متون نثر

تأثیر رؤیا بر زندگی عارفان تا قرن نهم با تکیه بر متون نثر

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                              استاد مشاور : دکتر خاور قربانی

  استاد داور : آقای امیر سلیمی اقدم                              نام دانشجو : شایسته محمودی

  تاریخ دفاع : 28/11/89                                                نمره : ۷۵/۱۸

      چکیده :

مهمترین اتفاق فرهنگی در سراسر دورة اسلامی ایران، ظهور پدیده­ای به نام عرفان است و در سراسر تاریخ عرفان ایرانی، عارفان بزرگ و استثنایی ظهور کرده­اند که اعمال و رفتار و حوادث پیش آمده برای آنان به نوعی سرمشقی برای سایرین بوده است. در این میان بیشتر بزرگان تصوّف بر اثر رؤیا متحول شده­اند. می‌توان خواب را نوعی کیمیا دانست که باعث دگرگونی می‌شود. خواب در متون صوفیه شیوه‌ای منحصر به فرد برای بیان و معرفی بسیاری از مضامین و اندیشه­های کلیدی تصوّف می­باشد. این پژوهش بر آن است تا رؤیا و نقش آن را در زندگی عارفان تا قرن نهم هجری با تکیه بر متون نثر مورد مدّاقه و بررسی قرار داده و تحوّلات و دگرگونی­های ناشی از آن را در زندگی ایشان بیان نماید، و بررسی این مسأله که آیا رؤیا می­تواند به عنوان ابزاری برای دستیابی به اهداف قابل اعتماد باشد؟ در این پژوهش فصل اول به کلیات اختصاص یافته است. در فصل دوم مباحثی دربارة خواب و رؤیا ازدیدگاه قرآن و حدیث، بزرگان عرفان و روانشناسان و آثار خواب و رؤیا آورده شده است. فصل سوم که محوری­ترین و اصلی­ترین موضوع رساله را در بردارد، خواب­های را که سبب تحوّل عرفا شده و ایشان به سبب این رؤیاها متحوّل شده­اند، بیان می­نماید. گاهی خواب‌ها ابزاری برای تبلیغ مسائل عرفانی و احکام شرعی هستند و از این نظر خواب در نزد عرفا دارای بار دینی و معنایی ویژه­ای است که در فصل چهارم به آنها پرداخته شده است. در بسیاری موارد خواب ابزاری برای تحقیق عرفا بوده است که فصل پنجم به آن اختصاص یافته است. در فصل ششم خواب ها از دیدگاه روانشناسان بررسی و تحلیل شده است.

کلید واژه: عرفا، متون صوفیه، خواب و رؤیا، تحول

بررسی آثارمنظوم در ادبیات کودک ونوجوان از سال های 81 تا 85

بررسی آثارمنظوم در ادبیات کودک ونوجوان از سال های 81 تا ۸۵

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                        استاد مشاور : آقای رحیم عبدالهی

  استاد داور : دکتر مهری پاکزاد                                  نام دانشجو : لاوین آبروش

  تاریخ دفاع : 28/11/89                                           نمره :  ۱۸    

        چکیده:

      پایان نامه ی حاضرتحت عنوان بررسی آثارمنظوم ادبیات کودک ونوجوان ازسال های ۸۵-۸۱ درواقع گامی است برای آشناساختن کسانی که به ادبیات کودک ونوجوان در«برهه ای »معین ازتاریخ ادبی این سرزمین علاقه نشان می دهندوکندوکاوی درمیان آثارادبی است که دراین دوره ی چند ساله برای کودک ونوجوان به رشته ی تحریردرآمده است.    دراین پایان نامه سعی شده است تعریف ادبیات کودک،خاستگاه، تاریخ تطورورابطه ی روان کودک وادبیات به صورت مختصروموجز مورد مداقه قرارگیرد.دربخش های دیگرپایان نامه به انواع رایج ادبی نوشته های کودکان پرداخته شده است وسرانجام دربخش اصلی پایان نامه به نقدوبررسی شکل شناسانه واجزای سازنده ی تخیل وادب کودک دراین دوره ی زمانی پرداخته شده وموردتجزیه وتحلیل واقع شده است. در واقع هدف پژوهش حاضر، بررسی ادبیات منظوم کودک است. مبتنی بر پیش فرض های این پژوهش، کشف این هدف از دو طریق امکان پذیر است. اول، از طریق تحلیل آثاری که طی سالیان دراز، به عنوان "ادبیات کودک و نوجوان" مورد اقبال مخاطبان خود قرار گرفته اند، همچون افسانه ها و ادبیات کودک و نوجوان کلاسیک، و دوم، از طریق تحلیل نظریه های گونه گون روان شناختی، تربیتی و فلسفی در مورد مفهوم "کودکی-نوجوانی" و کشف همگانی های این نظریات ،پژوهش حاضر، بر آن است که حرکت از هر کدام از سویه های مطرح شده به طور طبیعی به نتیجه ای واحد منجر خواهد شد، از همین رو، با محور قرار دادن ادبیات منظوم، نگارنده کوشیده است با گروه بندی نظریات مربوط به کودکی و نقد آنها، در مورد این مقوله عینیت بخشد و سپس هدف ادبیات منظوم « کودک-نوجوان» را، بر آن مبنا تعیین نماید. نتیجه این پژوهش آن گاه که در تحلیل افسانه ها و آثار کلاسیک ادبیات کودک و نوجوان، آزمایش شود، می تواند همچون معیاری در نقد و بررسی آثار آفریده شده برای کودکان و نوجوانان به کار گرفته شود.

 واژه های کلیدی:کودکان،نوجوانان،ادبیات،شعر

 

رنگ در غزلیات شمس

رنگ در غزلیات شمس

    استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                        استاد مشاور : دکتر مهری پاکزاد

    استاد داور :دکتر نسرین چیره                                 نام دانشجو : سیران نجم زاده

    تاریخ دفاع : 29/11/89                                           نمره :  ۷۵/۱۹

     چکیده :

رساله‌ی حاضر پژوهشی است در زمینه‌ی بررسی رنگ‌ها و تأثیر آن‌ها در غزلیات مولانا. نگارنده در ابتدا پیش‌گفتار، فرضیه‌ی تحقیق، سؤال تحقیق، مراحل تحقیق، منبع اصلی و مشکل تحقیق، را مطرح نموده است.

فصل اوّل‌‌ شامل چهار بخش است که در حقیقت حسن مطلعی است برای پژوهش حاضر تا مقدّمات و پیش‌زمینه‌ای را برای مخاطب مهیا کرده باشد که در تفهیم مطالب اصلی مؤثر واقع شود. اجزای این پژوهش را تعاریفی از هنر و زیبایی‌شناسی، رنگ و رنگ‌شناسی‌، تقسیم‌بندی رنگ، جایگاه و کاربرد رنگ‌ها در اجتماع، ادبیات و قرآن کریم، نمادگرایی و اسطوره‌شناسی رنگ‌ها، روانشناسی رنگ‌ها و رنگ درمانی تشکیل می‌دهد و به جنبه‌ها‌ی مادی و معنوی رنگ نیز پرداخته شده است.

فصل دوم، شامل بخش‌هایی است که هر کدام مربوط به یکی از انواع رنگ‌ها است؛ در مرحله‌ی اوّل به بررسی واژه‌ی رنگ و مفاهیم آن در غزلیات مولوی پرداخته شده است، سپس به ترتیب، رنگ‌های سیاه، سبز، قرمز، زرد، سفید و آبی مورد بررسی قرار داده شده که هر فصل شواهدی از هر عنصر رنگی مطرح شده در غزلیات مولوی را مورد کندوکاو قرار می‌دهد.

فصل سوم، شامل نتیجه‌گیری و پیشنهادهاست و بعد از آن کشف‌الابیات و نموداری از رنگ‌ها که نشان‌دهنده‌ی بسامد استفاده‌ی رنگ در غزلیات مولوی به عنوان ضمایم این کار پژوهشی تهیه شده است و در آخر، فهرست منابع و چکیده‌ی انگلیسی آورده شده است. لازم به ذکر است که رنگ‌ها مؤثرترین و برجسته‌ترین ابزار تصویرسازی‌های حسی، عاطفی و توصیفات تخیلی و واقعی شاعران هستند و به طور کلی در آفرینش صورخیال و روایات توصیفی غزلیّات شمس و بیان روحیّات مولانا نقش بارزی دارند. بررسی آماری رنگ واژه‌ها، نشان دادن دریچه‌ی نگاه مولانا به کرانه‌ها‌ی هستی و رنگ‌ها‌ی موجود در آن، تفاوت میزان کاربرد رنگ‌ها، مشخّص کردن تأثیرات روانشناسانه‌ی رنگ‌ها‌ی متفاوت موجود در غزلیّات مولانا، نشان از روحیّه‌ و جهان‌بینی شاعر است.

به طور کلی نتایج به دست آمده از این تحقیق نشان می‌دهد که رنگ‌ها یکی از عوامل خلاقیت‌های ذهنی شعراست و اثری را می‌توان از نظر زیبایی در اوج دانست که هم از جنبه‌ی صوری برتر باشد و هم از جنبه‌ی معنا و محتوا. نمود رنگ‌ها در اشعار مولوی نشان می‌دهد که رنگ‌ها با روحیه و جهان‌بینی شاعر و مضمون شعرهایش در ارتباط است و یکی از عوامل دخیل در ایجاد موسیقی درونی و معنوی غرلیات وی باشد، چرا که رنگ بیانگر روحیات انسان‌هاست.

کلید واژه: رنگ، روانشناسی، غزلیات شمس، مولانا، عشق.

 

ریشه شناختی واژگان ایرانی بر اساس نام آوا

ریشه شناختی واژگان ایرانی بر اساس نام آوا

 استاد راهنما : دکتر شهباز محسنی                        استاد مشاور : دکتر شفیع برهانی

  استاد داور : آقای فرهاد کاکه رش                           نام دانشجو : خداداد محمدی

  تاریخ دفاع : 30/11/89                                        نمره :  ۵/۱۸

     چکیده :

زبان، یک نظام است که به یک قوم تعلق دارد و جهان‌بینی آن قوم را تشکیل می‌دهد و به عنوان صورت علوم ، تفکر بر پایه‌ی آن صورت می‌گیرد. شناخت تاریخ تحول زبان در طول زمان، مربوط به دانش زبان‌شناسی است که ‌ریشه‌شناختی واژگان، جزئی از این دانش است.

تلاش برای ریشه‌شناختی واژگان زبان‌‌های ایرانی جهت تبیین نحوه تکامل و چگونگی ماندگاری و کاربرد آن تاکنون، از موضوعات مورد علاقه پژوهشگر بوده است. الهام گرفتن از طبیعت و تقلید آواهای موجود در آن توسط انسان، در ریشه‌ی بسیاری از کلمات زبان‌های ایرانی و بویژه زبان کردی مشهود است. وسعت نفوذ و بسط این کلمات در سایر زبان‌های ایرانی و حتی زبان‌های اروپایی، نشان از قدرت آوایی این کلمات دارد. اهمیت شناخت ریشه‌ی واژگان از طریق نام‌آوا، می‌تواند به عنوان یکی از مهمترین موضوعات مطرح در علم زبان‌شناسی(همچنین رشته‌ی ادبیات) قابل طرح ‌باشد. در این پژوهش، ریشه‌ی تعدادی از این واژگان جهت نشان دادن طبیعی بودن زبان‌های ایرانی آورده شده است. لازم به ذکر است با توجه به اینکه زبان مادری نگارنده کردی است، بیشتر مثال‌های شعری و واژگان، متعلق به این دسته از زبان‌های ایرانی است . هرچند مشاهده می‌گردد که ریشه‌ی این زبان تا اعماق زبان‌‌های اقوام دیگر ایرانی همچون فارس‌ها، گسترده شده است. که این موضوع نیز به عنوان ریشه‌ی مشترک زبانی می‌تواند مورد توجه قرار گیرد .

اهداف کلی پایان‌نامه، آشنایی با تاریخ تحول واژگان و شناخت ریشه‌ی واژگان ایرانی بر اساس نام‌آوا است.

در پایان ، یافته‌های تحقیق عبارت بودند از :

1.         شناخت ریشه‌ی واژگان ایرانی از طریق نام‌آو‌اهای مربوط به آن زبان.

2.         پذیرش نظریه‌ی طبیعی بودن زبان ابتدایی انسان‌ها.

3.         شناخت تحول واج‌ها در واژگان زبان ایرانی و ایجاد زبان‌ها و لهجه‌‌های متعدد در زبان.

4.         اشتراک واژگان در زبان‌های مختلف، دلیل بر هم ‌ریشه‌بودن و هم‌خانوادگی بودن زبان‌ها نیست بلکه تقلید همسان انسان از طبیعت، باعث اشتراک در بعضی از واژگان شده است.

در تحقیق به این نتیجه رسیده شد که ریشه‌ی واژگان کهن ایرانی دارای سه منشأ «حرکتی»، «شکلی» و «نام‌آوا» بوده‌اند.

با توجه به موضوع اصلی پژوهش، نام‌آواها در زبان کردی و فارسی به ترتیب «یک‌واجی» و «چند واجی» با روش استقرائی- بر اساس مفهوم هر نام‌آوا و واژگانی که دال بر آن مفهوم باشند- و با درنظر گرفتن تحول و اشتراک واجی ، بیان و تشریح شده‌اند.

 

تجلی عشق در شاهنامه فردوسی

تجلی عشق در شاهنامه فردوسی

 

 استاد راهنما : دکتر پرویز محمدی                         استاد مشاور : دکتر شهباز محسنی

  استاد داور : دکتر خاور قربانی                              نام دانشجو : راحله نصرالله زاده

  تاریخ دفاع :  3/12/89                                        نمره :

 

سیر تفکر زنان شاعر(پروین اعتصامی،فروغ فرخزاد، سیمین بهبهانی)

سیر تفکر زنان شاعر(پروین اعتصامی،فروغ فرخزاد، سیمین بهبهانی)

استاد راهنما: دکتر  پرویز محمدی                                استاد مشاور: دکتر شهباز محسنی

استاد داور: دکتر لیلا نوحی تهرانی                               دانشجو:پروین تیموری نقده

تاریخ دفاع:۲۰/۷/۸۸                                                    نمره : ۱۹

چکیده :

اصطلاحات فقهی در مثنوی

  اصطلاحات فقهی در مثنوی

استاد راهنما: دکتر مصطفی خرم دل                              استاد مشاور: دکتر مهری پاکزاد

استاد داور: دکتر  شفیع برهانی                                   دانشجو : طاهر بابایی

تاریخ دفاع : ۲۷/۶/۸۸                                                    نمره :  ۱۹

چکیده :

رساله‌ی حاضر پژوهشی است در موضوع فقه، که به بررسی مسایل فقهی تحت عنوان "اصطلاحات فقهی در مثنوی" می‌پردازد. خواننده در این رساله ضمن آشنایی با فقه و مسایل فقهی با دیدگاه و مشرب فکری و مذهبی مولانا جلال‌الدّین رومی آشنا خواهد شد.

اجزای رساله دارای نُه فصل بدین ترتیب می‌باشد؛ فصل اوّل شامل کلّیاتی راجع به مباحث فقهی و مشرب فکری مولانا می‌باشد. فصل دوّم، عبادات را در بر می‌گیرد که شامل بخش‌هایی از قبیل طهارت، نماز، جنائز، زکات، روزه و حج است. فصل سوّم مربوط به احکام خانواده می‌باشد که نکاح و طلاق بخش‌های آن را تشکیل می‌دهند. فصل چهارم مربوط به معاملات است و بخش‌های بیع و شری، کفالت و حواله، غَصب، رهن، وکالت و شرکت از این مجموعه هستند. فصل پنجم به احکام حدود و قصاص نظیر حدّ، جنایات، قصاص و دیه اختصاص دارد. فصل ششم به تشریح وصایا و وقف پرداخته است. فصل هفتم جهاد و غنایم و فصل هشتم با عنوان احکام متفرّقه مباحثی چون قضاوت، شهادت، سحر و جادو، مباح و مکروه را شامل می‌شود. نتیجه‌گیری، پیشنهاد، فهرست‌های آیات، احادیث، عبارات عربی، اعلام، اصطلاحات فقهی، کشف‌الابیات و فهرست‌های‌ منابع رساله در فصل نهم جلوه‌‌گر هستند.

لازم به ذکر است علوم فقهی به عنوان یکی از تعالیم مورد توجّه مولوی، نمود بارزی در مثنوی او دارد، به همین دلیل استخراج اصطلاحات فقهی از لابه‌لای ابیات آن و مطابقت با کتب فقهی از اهداف اصلی پایان‌نامه به شمار می‌رود.

کلید واژه‌ها: قرآن، مثنوی مولانا، فقه حنفی، حدیث.

حجم پایان نامه۲۷۲ صفحه می باشد

دیدگاه روانشناختی مولانا در سه دفتر اول مثنوی ( از خود بیگانگی )

بررسی دیدگاه روانشناختی مولانا در سه دفتر اول مثنوی ( از خود بیگانگی )

استاد راهنما: دکتر شهباز محسنی                             استاد مشاور: دکتر محمد آزاد عبدالله پور

استاد داور: دکتر  خاور قربانی                                     دانشجو: نایله سعیدی نای بین

تاریخ دفاع:۲۷/۶/۸۸                                                  نمره : ۱۹

چکیده :

      پایان نامه ی پیش رو پژوهشی است در باره ی دیدگاه های روان شناختی مولانا در مثنوی معنوی.به علّت گستردگی اشارات روان شناختی مثنوی،موضوع به بحث«از خود بیگانگی در سه دفتر اوّل مثنوی» محدود شده است.

       از آنجا که موضوع،ارتباط تنگاتنگی با علم روانشناسی دارد نگارنده همّ خود رابرآن معطوف کرده تا از جانب التزام اشاراتی به تاریچه ی علم روانشناسی و مطالب مرتبط به موضوع را در فصلی با عنوان«از خود بیگانگی از منظر روانشناسی علمی وآموزه های مولانا»بیاورد.دراین فصل برای بررسی ازخود بیگانگی در روانشناسی از بحث هویّت استفاده شده است که جامع ترین مفهوم برای پرداختن به مبحث «خود» می باشد وبه نظر روانشناسان مختلف مثل،اریکسون ومارشیا اشاره شده است وعلل از خود بیگانگی از نظر روانشناسان علمی ومولانا بیان گردیده است. در خاتمه حکایاتی را که در سه دفتر نخست مثنوی به نحوی با موضوع« از خود بیگانگی» مرتبط بودند انتخاب کرده و به تفسیر آنها پرداخته شده است.

واژه های کلیدی:  خود، هویّت،از خود بیگانگی،روانشناسی

حجم پایان نامه۱۷۵ صفحه می باشد

وصف میدان جنگ در شاهنامه فارسی

وصف میدان جنگ در شاهنامه فارسی

استاد راهنما: دکتر محبوب طالعی                             استاد مشاور: دکتر فاطمه مدرسی

استاد داور: دکتر شهباز محسنی                               دانشجو: آی جمال استادی

تاریخ دفاع:۲/۷/۸۸                                                   نمره : ۵/۱۷

چکیده :

مطالب  این رساله شامل  چهار فصل میباشد :در ابتدا بعد از آوردن شرح حال مختصری از فردوسی ، توضیحاتی درباره شاهنامه به حماسه و انواع آن و مختصات و منشأ  پیدایش حماسه  پرداخته شد  و در فصل سوم که به وصف میدان جنگ اختصاص دارد جنگهای مهم شاهنامه و انگیزه های نبرد و آداب و آلات جنگی و ویژگی پهلوانان و ... مطالبی نگاشته شد . در حماسه اصلی ترین کردار جنگ در جلوه های گوناگون آن است بنابراین در شاهنامه که یکی از متون معتبر حماسی می باشد به این مهم با  عنایت خاصی پرداخته شده است و فردوسی در تشبیه و توصیف صحنه های آن چیره دستی خاصی از خود نشان داده است و به گونه ای عمل می کند که صحنه در نزد خواننده مجسم شود و این خود بهترین نوع وصف محسوب می شود . روش پژوهش به شیوه اسنادی و بهره گیری از منابع و مآخذ موجود درباره موضوع تحقیق می باشد و با توجه به توصیفی بودن رساله ، در استخراج مفاهیم از خود شاهنامه استفاده گردید و بنابراین از پرسشنامه یا ابزار دیگری استفاده نشده است .

 

امثال قرآنی در نظم فارسی

امثال قرآنی در نظم فارسی

استاد راهنما: دکتر شهباز محسنی                           استاد مشاور: دکتر مصطفی خرم دل

استاد داور: دکتر  عزیز الیاسی پور                             دانشجو:فاروق نریمان

تاریخ دفاع:۲۱/۱۰/۸۸                                               نمره : ۱۹

چکیده :

امثال غالباً در قالب جملاتی کوتاه و دربردارنده نکاتی مهم و ارزشمند، دارای اهداف اخلاقی و تربیتی ویژه ای هستند. قرآن به عنوان معجزه ی الهی وکتابی تمدن ساز، حاوی آیاتی است که به خاطر تکرار فراوان بین مسلمانان حکم «مثل» پیدا کرده اند و پس از آشنایی و ورود ایرانیان به اسلام بر ذهن و زبان شاعران ایرانی اثر گذاشته است و سخنوران فارسی زبان نیز از این امثال قرآنی بهره گرفته اند. به همین منظور بر اساس کتاب « الامثال فی القران الکریم » تألیف «محمد عبد الرحیم » که حاوی تعداد 824 آیات قرآنی است به جستجو و استقراء در دیوان اشعار چهار شاعر بزرگ (مولوی، سعدی، نظامی و فردوسی) پرداخته شده و ابیات متأثر از این امثال آیات استخراج شده و در موارد ضروری توضیح داده شده اند.

کلید واژه ها: قرآن، امثال، مثل، مولوی، سعدی، نظامی و فردوسی.

 حجم پایان نامه ۲۲۹ صفحه می باشد.

آموزه های اخلاقی در مرزبان نامه

آموزه های اخلاقی در مرزبان نامه

استاد راهنما: دکتر  محبوب طالعی                           استاد مشاور: دکتر فاطمه مدرسی

استاد داور: دکتر شهباز محسنی                              دانشجو:ایرج عزیزی

تاریخ دفاع:۴/۱۱/۸۸                                                نمره : ۱۹

         چکیده :

      وفور اندرزها و رهنمودهای ارزشمند اخلاقی از جمله مزایای ادب غنی فارسی است ؛ آثار اخلاقی ادبیات فارسی ، بیانگر حکمت عملی و راه و رسم زندگی شرافتمندانه و وظایف فردی و اجتماعی انسان است .

       مرزبان نامه یکی از آثار تعلیمی ادب فارسی است که در آن پسندها و ناپسندهای اخلاقی به گونه­ای غیر مستقیم و بیشتر در قالب گفتگوی میان شخصیّت­ها بیان شده است . سعدالدّین وراوینی ، نویسنده­ی این اثر، سعی دارد با استفاده از آیات و احادیث و اشعار عربی و فارسی ، تعالیم اخلاقی مورد نظر خود را برای بهترسازی اجتماع ارائه کند و بدین گونه در نقش یک مصلح اجتماعی ظاهر گردد .

       پژوهش حاضر با عنوان « آموزه­های اخلاقی در مرزبان نامه » به بررسی تعالیم اخلاق فردی نظیر صبر و قناعت و آموزه­های اجتماعی چون مشورت و تعاون ، در کتاب مرزبان نامه می پردازد ؛ سعی نگارنده بر این است که تعالیم ارزشمند اخلاقی را که نویسنده ­ی کتاب در پس الفاظ و عبارات ثقیل نهان کرده است ، به دوستداران علم اخلاق بنمایاند .

     این تحقیق ، در یک مقدّمه و چهار فصل با عناوین : شناخت نامه­ی اثر، علم اخلاق و جایگاه آن ، اخلاق فردی و اخلاق اجتماعی و همچنین یک نتیجه­گیری نهایی تنظیم شده است .

       کلید واژه­ها : آموزه­های اخلاقی ، مرزبان نامه ، سعدالدّین وراوینی ، اخلاق اجتماعی ، اخلاق فردی .

شرح احوال و آثار استاد ملاعبدالکریم مدرس

شرح احوال و آثار استاد ملاعبدالکریم مدرس

استاد راهنما: دکتر شهباز محسنی                            استاد مشاور: دکتر شفیع برهانی

استاد داور: دکتر امیر سلیمی اقدم                             دانشجو: ابراهیم ابوبکری

تاریخ دفاع: ۷/۱۱/۸۸                                                نمره : ۷۵/۱۸

چکیده :

عبدالکریم مدرّس متخلّص به «نامی» از نویسندگان و شاعران بزرگ و برجسته و از پیشگامان نوشتن به زبان کردی است. وی توانست در دوران عُمر یکصد و چند ساله­ی خود، با تلاش و اراده­ی بی­نظیر، به یادگیری علوم مختلف بپردازد و هرگز جریان‌های سیاسی و مشکلات شدید اقتصادی و اجتماعی، کوچک­ترین تأثیری در مسیر علمی و زندگی وی برجای نگذارد.

    مدرّس با نشستن بر کرسی تدریس و تعلیم آن هم حدود 45سال، توانست شاگردان زیادی تربیت کند. از طرف دیگر وی یکی از نویسندگان پرکاری است که در حوزه­های مختلف علوم به سه زبان کردی، عربی و فارسی آثار ماندگار و گران­بهایی از خود به یادگار گذاشته است.

    دوران زندگی مدرّس مقارن بوده است با یکی از پرتشویش ترین دوران تاریخ عراق؛ زیرا که وی جنگ جهانی اوّل و دوم، انقلاب اکتبر1958م، جنگ هشت­ساله­ی عراق و ایران، حمله ی عراق به کویت و در نهایت حمله­ی آمریکا و هم پیمانانش به عراق را شاهد بوده است.

    در بخشی از این پایان­نامه، اوضاع سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی دوران زندگی مدرّس مورد بررسی قرار گرفته است.

    بخش دیگر، به شرح زندگی شخصی و علمی مدرّس می‌پردازد و دوره‌های مختلف زندگی وی را از بدو تولّد تا مرگ، مورد بررسی قرار می‌دهد.

   در بخش سوم، آثار و نوشته‌های مدرّس شناسانده و هر یک از آن تألیفات در حوزه­ی علمی مربوط معرفی شده اند.  

   بخش چهارم و پایانی، نتیجه گیری است.   

حجم پایان نامه ۱۶۳ صفحه می باشد

هویت ایرانی در ادب کردی(با تکیه بر شعرشاعران جریان ساز کرد هیمن و هژار)

هویت ایرانی در ادب کردی(با تکیه بر شعرشاعران جریان ساز کرد هیمن و هژار)

استاد راهنما: دکتر محمد امیر عبیدی نیا                       استاد مشاور: دکتر شهباز محسنی

استاد داور: دکتر عبدالخالق عبادی                               دانشجو: شهلا امینی

تاریخ دفاع:۱۱/۱۱/۸۸                                                 نمره : ۱۹

چکیده :

اندیشه های حکیمانه در دیوان انوری

اندیشه های حکیمانه در دیوان انوری

استاد راهنما: دکتر محمد امیر عبیدی نیا                        استاد مشاور: دکتر شهباز محسنی

استاد داور: دکتر خاور قربانی                                         دانشجو:چیمن درویشی

تاریخ دفاع: ۱۱/۱۱/۸۸                                                  نمره : ۱۹

چکیده :

"اندیشه های حکیمانه در دیوان انوری" گزارشی است از تلاقی ادبیات و فلسفه در نمونه ای از ادب فارس