(1365 -1274 ش)، محقق، دانشمند، مصحح و استاد دانشگاه. پدرش، میرزا محمدباقر، از علماى بزرگ خراسان و مدرس اول آستان قدس رضوى بود. در مشهد به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایى را در مدارس جدید زادگاهش فراگرفت. سپس به آموختن علوم قدیمه نزد اساتید آن زمان پرداخت. وى کتابهاى «مغنى» و «مطول» تفتازانى و قسمتى از شرح «منظومه» حاج ملا هادى سبزوارى را نزد میرزا عبدالجواد ادیب نیشابورى آموخت. «تحریر اقلیدس» و «مجسطى» و کتب ریاضى قدیم و «شرح لمعه»، در فقه و «قوانین»، در اصول را نزد پدر خواند. سپس از محضر آقا بزرگ حکیم استفاده نمود و «شرح هدایة» و «شرح اشارات» را نزد او خواند.


آنگاه مدتى از درس خارج فقه و اصول آیت‏اللَّه قمى و آیت‏اللَّه آقا میرزا محمد آقازاده استفاده کرد. در 1298 ش به تهران آمد و از محضر آقا سید محمد تنکابنى و آقا میرزا محمدطاهر تنکابنى بهره برد و به تکمیل تحصیلات قدیم و جدید خود در مدارس سپهسالار و آلیانس پرداخت. او از 1310 ش به معلمى و ناظمى مدرسه‏ى سپهسالار (شهید مطهرى فعلى) و تدریس در مدارس دارالفنون، علمیه، معرفت و شرافت پرداخت و بعد از 1317 ش به معلمى و بعدها به سمت استادى دانشکده‏ى علوم معقول و منقول منسوب گردید. وى نزدیک دو سال همکار علامه‏ى دهخدا در تکمیل «لغت نامه» بود. از آثار وى: «احوال و آثار خواجه نصیرالدین طوسى»؛ «تاریخ رجال خراسان»؛ «تاریخ مشهد رضوى»؛ رساله‏اى در «علم عروض»؛ تعلیقات «حدیقة الحقیقة» سنایى؛ تصیحح «المعجم فى معاییر اشعار العجم»؛ تصحیح و اهتمام «اساس الاقتباس» خواجه نصیرالدین طوسى؛ تصحیح «تاریخ بخارا»؛ تصحیح «دیوان» سید حسن غزنوى؛ مقدمه و تعلیقات «ترجمه‏ى میزان الحکمة» خازنى؛ اهتمام در انتشار کتابهاى: «شجره الحکمة» خازنى؛ اهتمام در انتشار کتابهاى: «شجره‏ى طیبه»، در انساب سلسله‏ى سادات علویه رضویه، «دیوان» انورى و «دیوان» سنایى غزنوى.[1] پژوهشگر. تولد: 1274(1313 ق.)؛ مشهد. درگذشت: 28 تیر 1365. سید محمدتقى مدرس رضوى خراسانى تحصیلات ابتدایى را در مدارس جدید مشهد فراگرفت و سپس به آموختن علوم قدیمه نزد اساتید آن زمان پرداخت. در سال 1338 ق. به تهران آمد به تکمیل تحصیلات قدیم و جدید در مدرسه عالى سپهسالار و مدرسه آلیانس پرداخت. وى پس از مدتى از فوت پدرش که مدرس آستان قدس رضوى بود، به مدرسى نایل آمد و بعدها به عضویت معارف درآمده و در مدارس مشهد و از سال 1310 در مدارس تهران به تدریس اشتغال یافت. پس از تأسیس دانشگاه به استادى در دانشکده‏ى معقول و منقول و دانشکده‏ى ادبیات و علوم انسانى انتخاب گردید. از آثار اوست: تصحیح آثار علوى یا کائنات جو (ابوحاتم مظفر اسفزارى، 1319)؛ احوال و آثار خواجه نصیرالدین طوسى (1334)؛ احوال و آثار ملک‏الشعراى بهار (به اهتمام عبدالحمید عرفانى)؛ اساس الاقتباس (خواجه نصیر طوسى، 1326)؛ بیست باب در معرفت اسطرلاب (به اهتمام، 1335)؛ تاریخ بخارا (به اهتمام، 1317)؛ تعلیقات حدیقة الحقیقة (1344)؛ تنسوخ‏نامه‏ى ایلخانى (از خواجه نصیر طوسى، 1348)؛ حدیقة الحقیقة و شریعة الطریقة (حکیم سنایى، به اهتمام، دو جلد 1330)، تصحیح دیوان حکیم سنائى (1320)؛ تصحیح دیوان سید حسن غزنوى (1328)؛ تصحیح دیوان انورى ابیوردى (دو جلد، 1340 -1336)؛ شجره‏ى طیبه (تألیف محمدباقر رضوى، تکمله و تصحیح و تهیه‏ى مشجرات، 1348)؛ شرح مشکلات دیوان انورى (از ابوالحسن حسینى فراهانى، 1340)؛ مثنوى‏هاى حکیم سنایى (1348)؛ مجمل التواریخ (درباره‏ى تاریخ زندیه، از ابوالحسن گلستانه، 1319)؛ تصحیح مجموعه رسائل خواجه نصیر طوسى (شش رساله، 1335)؛ تصحیح المعجم فى معاییر اشعار العجم (اثر نظامى عروضى، از روى نسخه تصحیح محمد قزوینى، 1336)؛ ترجمه‏ى میزان الحکمه (اثر عبدالرحمن خازنى، متن قدیمى، 1346)؛ یادبود هفتصدمین سال خواجه نصیر طوسى (1335، با مقدمه‏ى موسى عمید). تاریخ شهر مشهد نام کتاب دیگرى است که در سال 1313 به مناسبت ساختمان آرامگاه فردوسى تألیف شد.

برگرفته از کتاب: اثرآفرینان (جلد اول-ششم)


منابع زندگینامه: [1] طبقات اعلام الشیعه (قرن 247/ 14)، فهرست کتابهاى چاپى فارسى (3435 ،3047/ 2 ،913 ،177 ،125/ 1)، کیهان فرهنگى (س 1، ش 8، ص 14 -3، س 3، ش 8، ص 40)، مؤلفین کتب چاپى (255 -254/ 2).



تاريخ : ۱۳٩۱/٢/٢٠ | ۱:۳٩ ‎ب.ظ | نویسنده : عبدالرضاآریاپور | نظرات ()
  • وبلاگ شخصی | بن تن